شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٢ - جوع (بقره/ ١٥٥ )
است (ضد «شبع: سيرى») و اين حالت دربارۀ هر جاندارى صادق است.
آيۀ مورد بحث به مسئله آزمايش انسانها در برابر امورى همچون ترس، گرسنگى و زيان مالى و جانى و كمبود ميوهها اشاره مىكند، زيرا صفات درونى انسان به تنهايى نمىتواند معيارى براى ثواب و عقاب باشد، مگر آن زمانى كه در لابلاى اعمال انسان خودنمايى كند، خداوند بندگان را مىآزمايد تا آنچه در درون دارند در عمل آشكار كنند، استعدادها را از قوه به فعل برسانند و مستحق پاداش و كيفر او شوند.
اگر آزمايش الهى نبود اين استعدادها شكوفا نمىشد و درخت وجود انسان ميوههاى اعمال بر شاخسارش نمايان نمىگشت.
قرآن مجيد به امتحان عمومى انسانها مىپردازد (عنكبوت/ ١) و نمونههايى از امتحانات پيامبران را نيز بازگو مىكند[*](بقره/ ١٢٤، نمل/ ٤٠.)، گرسنگى هم يكى از امتحانات الهى است كه در اين جا به آن اشاره شده است.
خداوند گاهى براى ناسپاسان و كفرانكنندگان نعمت، پوششى به نام «لباس گرسنگى [لباس الجوع]» تدارك ديده كه بر اندام آنها مىپوشاند و سرنوشت اين كفرانپيشگان را در قالب يك مثال عينى با «پوشاندن لباس گرسنگى» ضمن آيۀ ١١٢ سورۀ نحل اين چنين بيان مىدارد:
«خداوند براى آنها كه ناسپاسى نعمت مىكنند مثلى زده است، منطقه آبادى را كه در نهايت امنوامان بوده (و ساكنانش با اطمينان و آرامش در آن منطقه زندگى مىكردند و هرگز مجبور به مهاجرت و كوچ كردن نبودند)، انواع روزيها به طور وافر از هر مكانى بهسوى آنها مىآمد، اما سرانجام، ساكنان اين آبادى، كفران نعمتهاى خدا كردند و خداوند به خاطر اعمالى كه انجام دادند لباس گرسنگى و ترس را بر اندامشان پوشانيد» نحل/ ١١٢.
جالب اين كه آيۀ مورد بحث، هنگامى كه سرنوشت اين كفرانكنندگان نعمت را بيان مىكند، مىگويد:
«... خداوند لباس گرسنگى و ترس را به آنها چشانيد...»(... فَأَذٰاقَهَا اَللّٰهُ
(با چيزى از ترس، گرسنگى، زيان مالى و جانى و كمبود ميوهها آزمايش مىكنيم...» بقره/ ١٥٥.
[*] تفسير نمونه دربارۀ «آزمايش»، تحت عناوين زير به طور مفصل بحث كرده است: جهان صحنه آزمايش الهى است، چرا خدا مردم را آزمايش مىكند؟ آزمايش خدا همگانى است، طرق آزمايش، رمز پيروزى در امتحان، آزمايش بهوسيله نعمت و بلا. (نمونه، ج ٥٢٦/١ به بعد.).