شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٩٥ - خَطيئَة (بقره/ ٨١ )
ج ٤٧٢/٢٤.)
خاطِئَة: (حاقه/ ٩.)[*]
مصدر است در قيافۀ اسم فاعل[**]به معنى «خطا» و مراد از خطا در آيۀ مورد بحث، شرك و كفر و ظلم و فساد و انواع گناهان است، آيه مىگويد:
«فرعون و كسانى كه قبل از او بودند و همچنين اهل شهرهاى زير و رو شده (قوم لوط) مرتكب گناهان بزرگ شدند».
فرعونيان با «موسى» و «هارون» به مخالفت برخاستند، و ساكنان شهرهاى «سدوم» به مخالفت با حضرت «لوط»، و اقوام ديگر نيز از فرمان پيامبر خود سر پيچيدند و هر گروهى از اين سركشان به نوعى عذاب گرفتار شدند، فرعونيان در كام امواج «نيل» كه مايه حيات و آبادى و بركت كشورشان بود غرق گشتند و قوم لوط با «زلزله» شديد، و سپس «بارانى از سنگ» محو و نابود شدند. (ج ٤٤٢/٢٤.)
خَطيئَة: (بقره/ ٨١.)[***]
در بسيارى از موارد به معنى گناهانى است كه از روى عمد تحقق نيافته، ولى در آيۀ مورد بحث كه مىگويد:
«آرى، كسانى كه تحصيل گناه كنند و آثار گناه سراسر وجودشان را بپوشاند آنها اهل آتشند...» به معنى گناهان كبيره[١]و يا آثار گناه[٢]است كه بر قلب و جان انسان مىنشيند و او را احاطه مىكند و مفهوم «احاطه خطيئه» (احاطۀ گناه) اين است كه انسان آنقدر در گناهان فرورود كه زندانى براى خود بسازد، زندانى كه منافذ آن بسته باشد.
توضيح اين كه گناهان كوچك و بزرگ در آغاز، يك «عمل» است، پس از آن تبديل به «حالت» مىشود و با ادامه و اصرار، شكل «ملكه» به خود مىگيرد و هنگامى كه به اوج
[*]وَ جٰاءَ فِرْعَوْنُ وَ مَنْ قَبْلَهُ وَ اَلْمُؤْتَفِكٰاتُ بِالْخٰاطِئَةِ.حاقه/ ٩.
[**] تفسير الميزان.
[***]بَلىٰ مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحٰاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولٰئِكَ أَصْحٰابُ اَلنّٰارِ...بقره/ ٨١.
[١] تفسير كبير، فخر رازى، ذيل آيه.
[٢] تفسير الميزان، ذيل آيه.