شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٢ - (اعراف/ ٨٢ )
ج و ب
جٰابُوا:(فجر/ ٩.)[*]
در اصل از «جوبة» (بر وزن توبة) به معنى «زمين پست» گرفته شده، سپس به معنى «قطع و بريدن هر قطعۀ زمينى» آمده است و پاسخ كلام را ازاينرو «جواب» ناميدهاند كه گويى هوا را قطع مىكند و از دهان گوينده به گوش شنونده مىرسد (يا به اين جهت است كه سؤال را قطع مىكند و به آن پايان مىدهد).
به هر حال منظور از «جابوا» در آيۀ مورد بحث، بريدن قطعات كوهها و ايجاد خانههاى مطمئن، از سوى قوم «ثمود» است، همان گونه كه در آيۀ ٨٢ سورۀ «حجر» دربارۀ همين قوم مىخوانيم:
وَ كٰانُوا يَنْحِتُونَ مِنَ اَلْجِبٰالِ بُيُوتاً آمِنِينَ.«آنها در دل كوهها خانههاى امن مىتراشيدند» نظير همين معنى در آيۀ ١٤٩ سورۀ شعراء نيز آمده، و در آنجا تعبير به«... بُيُوتاً فٰارِهِينَ»شده كه دليل برآن است آنها در اين خانهها به عيش و نوش و هوسرانى مىپرداختند.
بعضى گفتهاند قوم ثمود نخستين قومى بودند كه به بريدن سنگها از كوه و به ايجاد خانههاى محكم در دل كوهها اقدام كردند. (ج ٤٥٣/٢٦-٤٥٤.)
جَوٰابَ:(اعراف/ ٨٢.)[**]
به معنى «پاسخ» است و در اصل از «جوبة» به معنى «بريدن و قطع كردن» گرفته شده، و پاسخ را ازاينجهت «جواب» مىگويند كه سخن گوينده با آن قطع و تمام مىشود و كلمۀ «جواب» در برابر سؤال و پرسش است.
واژۀ «اجابت» كه به معنى «قبول كردن» آمده، به اين مناسبت است كه در واقع به سخن گوينده و درخواست وى پايان مىدهد.
[*]وَ ثَمُودَ اَلَّذِينَ جٰابُوا اَلصَّخْرَ بِالْوٰادِ.«و قوم ثمود كه صخرههاى عظيم را از دره مىبريدند (و از آن خانه و كاخ مىساختند)» فجر/ ٩.
[**]وَ مٰا كٰانَ جَوٰابَ قَوْمِهِ إِلاّٰ أَنْ قٰالُوا...«ولى پاسخ قومش چيزى جز اين نبود كه گفتند...» اعراف/ ٨٢.