شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٦ - حُوت (صافات/ ١٤٢ )
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«... و اموال يتيمان را با اموال خودتان (بهوسيلۀ مخلوط كردن يا تبديل كردن) نخوريد، زيرا اين گناه بزرگى است»إِنَّهُ كٰانَ حُوباً كَبِيراً. نساء/ ٢.
از آنجا كه تجاوزهاى سرپرستان به اموال يتيمان، غالبا براثر نياز و يا به بهانۀ احتياج صورت مىگيرد، در آيۀ فوق به جاى كلمۀ «اثم» (گناه) كلمۀ «حُوب» بهكاررفتهاست، تا اشارهاى به اين حقيقت بوده باشد.
بايد توجه داشت كه اصل فعل اين واژه، «حوب» است [حاب، يحوب، حوبا و حوبة و حيابة] (گناه كردن يا گناه وحشتزا و حزنآور)[*]. (ج ٢٥٠/٣.)
ح و ت
حُوت: (صافات/ ١٤٢.)[**]
به معنى «ماهى» و «حيتان» اعراف/ ١٦٣ جمع «حوت» به معنى «ماهيها» است[***].
آيۀ مورد بحث در ادامۀ آياتى است كه خداوند دربارۀ «يونس» پيامبر نازل فرموده است. او به خاطر ترك اولايى كه كرده بود (تعجيل در مهاجرت از ميان قوم خود)، دچار مشكلات و گرفتارى شد[****]، از جمله قرآن در اين زمينه مىفرمايد:
«(او را به دريا افكندند) و ماهى عظيمى او را بلعيد، در حالى كه مستحق ملامت بود!» صافات/ ١٤٢.
مسلم است اين ملامت و سرزنش به خاطر ارتكاب گناه كبيره يا صغيرهاى نبود، بلكه علت آن تنها ترك اولايى بود كه از او سر زد و آن عجله در ترك قوم خويش و هجرت از آنان بود.
اما خدايى كه آتش را در دل آب و شيشه را در كنار سنگ سالم نگه مىدارد به اين
[*]پرتوى از قرآن، ذيل آيۀ مورد بحث.
[**]فَالْتَقَمَهُ اَلْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ.صافات/ ١٤٢.
[***] واژۀ «حوت» به «احوات» نيز جمع بسته شده است. «فرهنگ لاروس، ج ٨٧٢/١.»
[****] شرح حال اين پيامبر (يونس) را در جاى خود ملاحظه خواهيد كرد.