حيوان عظيم فرمان تكوينى داد كه كمترين آزارى به بنده‌اش «يونس» نرساند، او بايد يك دوران زندان بى‌سابقه را طى كند و متوجه ترك اولاى خود شود و در مقام جبران برآيد.

در روايتى آمده است:

اوحى اللّه الى الحوت لا تكسر منه عظما و لا تقطع له وصلا «خداوند به آن ماهى وحى فرستاد كه هيچ استخوانى را از او مشكن و هيچ پيوندى را از او قطع مكن![١]» يونس خيلى زود متوجه ماجرا شد و با تمام وجودش رو به درگاه خدا آورد و از ترك اولاى خويش استغفار كرد.

در اين جا ذكر معروف و پرمحتوايى از قول يونس نقل شده كه در آيۀ ٨٧ سورۀ انبياء آمده، و در ميان اهل عرفان به ذكر «يونسيه» معروف است:

فَنٰادىٰ فِي اَلظُّلُمٰاتِ أَنْ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِينَ‌. «او در ميان ظلمتهاى متراكم فرياد زد كه معبودى جز تو نيست، منزهى تو، من از ظالمان و ستمكاران بودم!» اين اعتراف خالصانه و اين تسبيح توأم با ندامت كار خود را كرد، همچنان كه در آيۀ ٨٨ سورۀ انبياء مى‌خوانيم:فَاسْتَجَبْنٰا لَهُ وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَذٰلِكَ نُنْجِي اَلْمُؤْمِنِينَ‌. «ما دعاى او را اجابت كرديم و از غم و اندوه نجاتش داديم و اين گونه مؤمنان را نجات مى‌دهيم».

در آيۀ ٤٨ سورۀ قلم، از «يونس» به «صاحب حوت»[*]ياد شده است، آنجا كه سرسختى مشركان و دشمنان اسلام، قلب پيامبر (ص) را مى‌فشرد و امكان داشت در مورد آنها نفرين كند، خداوند فرمود:

«صبر كن و منتظر فرمان پروردگارت باش و مانند صاحب (داستان) ماهى، (يونس) نباش (كه در تقاضاى مجازات قومش عجله كرد و گرفتار مجازات ترك اولى شد) در آن زمان كه خدا را (از درون شكم ماهى) خواند در حالى كه محبوس بود و سينه‌اش مملو از غم و اندوه».

و يا در آيۀ ٨٧ سورۀ انبياء مى‌خوانيم كه از «يونس» به «ذا النون»[**]ياد شده است،

[١]تفسير فخر رازى، ج ١٦٥/٢٦ - همين معنى با تفاوت مختصرى در تفسير برهان جلد ٤ صفحه ٣٧ نيز آمده است.

[*]فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لاٰ تَكُنْ كَصٰاحِبِ اَلْحُوتِ إِذْ نٰادىٰ وَ هُوَ مَكْظُومٌ‌.قلم/ ٤٨.

[**]وَ ذَا اَلنُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغٰاضِباً...انبياء/ ٨٧.