شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥ - (بقرة/ ١ )
قرابت (و پيمان) به كار رفته و در معناى آيۀ مذكور گفته شده است: «مشركان دربارۀ هيچ مؤمنى قرابت و پيمانى را رعايت نمىكنند». اين واژه فقط دوبار در قرآن در دو آيۀ مورد بحث آمده است. (به نقل از منابع مذكور)
الم
أَلِيمٌ:(بقره/ ١٠.)[*]
از مادّۀ «الم» گرفته شده و به معنى «درد سخت و شديد» است قاموس و اقرب الموارد، «أليم» را به معنى اسم فاعل (مؤلم) يعنى: دردآور گرفتهاند، ولى بهتر است كه صفت مشبهه گرفته شود مانند «شريف» كه دلالت بر دوام و ثبوت مىكند، بهويژه آنكه عذاب اخروى با آن توصيف شده است، بنابراين عذاب اليم يعنى عذاب دردناك دائم.
در آيۀ ١٠٤ سورۀ نساء مىخوانيم:... فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمٰا تَأْلَمُونَ.«... پس همانا آنها (كافران) دردمند مىشوند، همچنان كه شما (از جراحتها) دردمند مىشويد».
واژۀ «أليم» بنا بر آنچه در كتاب «المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم» آمده، ٥٨ بار در قرآن مجيد تكرار شده است. (راغب، قاموس قرآن، المعجم الاحصائى)
الم
الم:(بقرة/ ١.)[**]
در آغاز ٢٩ سوره از سورههاى قرآن با حروف مقطعه بر خورد مىكنيم و چنان كه از نامش پيداست اين حروف حروفى بريده از هم به نظر مىرسد و كلمۀ مفهومى را ظاهر نمىسازد.
حروف مقطعۀ قرآن هميشه جزء كلمات اسرارآميز قرآن محسوب مىشده و مفسران براى آن تفسيرهاى متعددى ذكر كردهاند و با گذشت زمان و تحقيقات جديد دانشمندان،
[*]... وَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ بِمٰا كٰانُوا يَكْذِبُونَ.«... و براى آنها عذاب دردناكى است به سبب آنچه دروغ مىگفتند» بقره/ ١٠.
[**]الم،ذٰلِكَ اَلْكِتٰابُ لاٰ رَيْبَ فِيهِ...«- الم - اين كتاب با عظمتى است كه شك در آن راه ندارد...» بقره/ ١ و ٢.