شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٨ - (انعام/ ٦٠ )
ج ذ و
جَذْوَةٍ:(قصص/ ٢٩.)[*]
به معنى «قطعهاى از آتش» است و بعضى گفتهاند قطعۀ بزرگى از هيزم است كه در آن آتش باشد[**]. «راغب» در مفردات گويد: «جذوة» آن است كه بعد از تمام شدن شعله از هيزم باقى مانده باشد (باقيماندۀ آتش بعد از اشتعال).
آيۀ مورد بحث دربارۀ موسى (ع) سخن مىگويد، وى پس ازآنكه دوران دهسالۀ خود را در كنار يك پيامبر بزرگ (شعيب «ع») به پايان رسانيد، سرانجام اثاث و متاع خود را جمع كرد و بار سفر بست و همراه خانوادهاش از مدين بهسوى مصر به راه افتاد تا به يارى قوم خود كه در زنجير اسارت طاغوتيان و نيز در جهل و بىخبرى گرفتار بودند، بشتابد. در راه، شب فرارسيد ، بيابان دور، هواى سرد و حال سخت همسر باردارش، موسى را ازهرجهت نگران ساخته بود، ناگاه از جانب طور آتشى ديد «به خانوادهاش گفت: همينجا درنگ كنيد، من آتشى ديدم، مىروم شايد خبرى براى شما بياورم يا شعلهاى از آتش[***]تا با آن گرم شويد» قصص/ ٢٩. (ج ٧١/١٦ تا ٧٥ با استفاده از منابع ذكر شده)
ج ر ح
جَرَحْتُمْ:(انعام/ ٦٠.)[****]
در اصل. از مادّۀ «جرح» گرفته شده كه گاهى به معنى «كسب كردن» و گاهى به
[*]... إِنِّي آنَسْتُ نٰاراً لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهٰا بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ اَلنّٰارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ.ترجمه از ابتداى آيه: «هنگامى كه موسى مدت معهود خود را به پايان رسانيد و همراه خانوادهاش (از مدين بهسوى مصر) حركت كرد از جانب طور آتشى ديد! به خانوادهاش گفت: درنگ كنيد من آتشى ديدم، مىروم شايد خبرى براى شما بياورم، يا شعلهاى از آتش، تا با آن گرم شويد» قصص/ ٢٩.
[**] مجمع البيان.
[***] بعضى از مفسران، واژۀ «جذوة» را تعبير به «شعلهاى از آتش» كردهاند.
[****]هُوَ اَلَّذِي يَتَوَفّٰاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ مٰا جَرَحْتُمْ بِالنَّهٰارِ..«او خدايى است كه (روح) شما را در شب