شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٤٢ - حافّين (زمر/ ٧٥ )
و نيز مىگويد: فلان فى حفف من العيش، كنايه از اين است كه «فلانى در مضيقه و سختى زندگى است و گويى آسايش زندگى از او دورى كرده است» بخلاف كسى كه در معنى عبارت فوق مىگويد: «زندگى، او را احاطه كرده و او در ميان عيش و زندگى است!»[*]، (در عبارت فوق، واژۀ «حفف» به معنى «سختى و نيز كمى مال» آمده و «محفوف» به معنى پر از مشكلات و دشواريهاست (لغت نامۀ سياح مادّۀ «حف»).
«قاموس» مىگويد كه «حفّ» به معنى «احاطه كردن» است و به نقل از «مجمع» مىنويسد:
«حفّ القوم بالشّيء: اطافوا به» و دو جانب شىء را دو حفاف آن گويند، گويى كه آن شىء را احاطه كردهاند[**]. (ج ٤٢٧/١٢ با اقتباس از مدارك ذكر شده)
حافّين: (زمر/ ٧٥.)[***]
اسم فاعل، به معنى: «طوافكنندگان و فراگيرندگان»، و در اصل از مادّۀ «حفّ» به معنى «پيرامون چيزى را فراگرفتن» است.
آيۀ مورد بحث، چگونگى وضع فرشتگان را در روز قيامت بيان مىكند و خطاب به پيامبر (ص) مىگويد:
«(در آن روز) فرشتگان را مىبينى كه بر گرد عرش خدا حلقه زدهاند و طواف مىكنند...» (حافين من حول العرش).
اشاره به وضع فرشتگان در اطراف عرش خداوند، يا به خاطر اين است كه آمادگى آنها را براى اجراى اوامر الهى بيان كند، و يا اشاره به حالت مشهود باطنى پرارزشى است كه براى خاصان و مقربان درگاه خداوند در آن روز حاصل مىشود گرچه همۀ اين معانى با يكديگر منافاتى ندارند امّا معنى اول مناسبتر به نظر مىرسد. (ج ٥٥٨/١٩.)
[*]مفردات، راغب، مادّۀ «حف».
[**] قاموس قرآن، مادّۀ «حف».
[***]وَ تَرَى اَلْمَلاٰئِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ اَلْعَرْشِ...زمر/ ٧٥.