شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٧ - أمد (جن/ ٢٥ )
ا م ت
أمت: (طه/ ١٠٧.)[*]
در آيه به معنى «زمين مرتفع و تپه» است (ولى بطور كلى، فراز و نشيب، پستى و بلندى را شامل مىشود، همچنان كه مىگويند: مدّ حبله حتّى ما ترك فيه أمتا. «ريسمان خود را كشيد تا هيچگونه ناهموارى در آن نماند. جمع آن «امات» و «اموت» است)[**].
(ج ٣٠٣/١٣.)
ا م د
أمد: (جن/ ٢٥.)[***]
بر وزن «صمد» به معنى «زمان» است، با اين تفاوت كه به گفتۀ «راغب» در «مفردات»، «زمان» شامل ابتدا و انتها هر دو مىشود، ولى «امد» تنها به انتهاى زمان چيزى مىگويند و نيز گفتهاند: «امد» و «ابد» از نظر معنى به هم نزديكند، با اين تفاوت كه «ابد» مدت نامحدود را شامل مىشود، در حالى كه «امد» مدت محدودى را، هرچند طولانى باشد. (ج ١٣٩/٢٥.)
(بعد از آن در جمله حرف«أم»به كار رود،به معنى«يا»است،مثلا مىگويند:أ زيد فى الدّار ام عمرو «آيا زيد در خانه است يا عمرو؟»امّا اگر بدون حرف استفهام(أ) به كار رود آنگاه «ام» به معنى «بل» يا «بلكه» است.» مانند:أَمْ يَقُولُونَ...هود/ ١٣.
[*]لاٰ تَرىٰ فِيهٰا عِوَجاً وَ لاٰ أَمْتاً.«كه در آن روز هيچگونه پستى و بلندى (در زمين) نمىبينى» طه/ ١٠٧.
[**] در مجمع البيان و تفسير نور الثقلين آمده است: منكران بعث از حضرت پيامبر (ص) سؤال كردند كه كوهها با اين عظمت در قيامت چگونه خواهند بود؟ آيه نازل شد كه: از تو دربارۀ كوهها سؤال مىكنند. بگو: پروردگارم آنها را مانند خاك خرد مىكند و در اطراف پراكنده مىسازد، آنگاه پستيها و بلنديهاى زمين را آنچنان هموار مىكند كه در آن هيچ پستى و بلندى نخواهى ديد.
[***]قُلْ إِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ مٰا تُوعَدُونَ أَمْ يَجْعَلُ لَهُ رَبِّي أَمَداً.«بگو نمىدانم آنچه به شما وعده داده شده نزديك است، يا پروردگارم زمانى براى آن قرار مىدهد!» جن/ ٢٥.