در اين كه اين سنگ (با توجه به اين آيه و نيز آيۀ ٦٠ سورۀ بقره[**]، چگونه سنگى بوده، و موسى (ع) چگونه با عصا برآن مى‌زده، و جريان آب از آن به چه صورت تحقق مى‌يافته، سخن بسيار گفته‌اند، آنچه قرآن دراين‌باره مى‌گويد بيش از اين نيست كه موسى عصاى خود را بر سنگ زد و دوازده چشمۀ آب از آن جارى شد.

بعضى از مفسران گفته‌اند اين سنگ، صخره‌اى بوده در يك قسمت كوهستانى مشرف برآن بيابان، به ترتيبى كه آب در آغاز به صورت كم از آن سنگ بيرون آمده، سپس فزونى گرفته است به حدّى كه هريك از قبايل بنى اسرائيل و حيواناتى كه همراهشان بودند از آن سيراب گشتند، و جاى تعجب نيست كه از قطعه سنگى در كوهستان چنين آبى جارى شود، ولى مسلما همۀ اينها با يك نحوه «اعجاز»، آميخته بود.

اما اين كه جمعى گفته‌اند اين سنگ قطعه سنگ مخصوصى بود كه بنى اسرائيل آن را با خود حمل مى‌كردند و هرجا نياز به آب داشتند بر زمين مى‌گذاشتند و موسى با عصاى خود برآن مى‌زد و آب از آن جارى مى‌شد، در آيات قرآن دليلى برآن نيست، هرچند در پاره‌اى از روايات اشاره‌اى به آن شده است. (ج ٢٧٢/١، ج ٤١١/٦.)

حجارة: (بقره/ ٢٤.)[*]

جمع «حجر» به معنى «سنگها» است. عدّه‌اى از مفسران گفته‌اند كه منظور از «حجارة» در آيۀ مورد بحث «بتهايى» است كه آنها را از سنگ ساخته بودند و آيۀ ٩٨ سورۀ انبياء را شاهد آن دانسته‌اند[***].

بعضى ديگر مى‌گويند: «حجارة» اشاره به سنگهاى گوگردى است كه حرارتشان بيش از سنگهاى ديگر است.

[**]وَ إِذِ اِسْتَسْقىٰ مُوسىٰ لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اِضْرِبْ بِعَصٰاكَ اَلْحَجَرَ... «و (به خاطر بياور) زمانى را كه موسى براى قوم خويش طلب آب كرد به او دستور داديم عصاى خود را بر سنگ مخصوص بزن...» بقره/ ٦٠.

[*]... فَاتَّقُوا اَلنّٰارَ اَلَّتِي وَقُودُهَا اَلنّٰاسُ وَ اَلْحِجٰارَةُ‌...«... از آتشى بترسيد كه هيزم آن بدنهاى مردم (گنهكار) و سنگهاست...» بقره/ ٢٤.

[***]إِنَّكُمْ وَ مٰا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ‌...«شما و آنچه غير از خدا مى‌پرستيد آتشگيره دوزخ است» انبياء/ ٩٨.