شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٣١ - تَخْلُقُون (عنكبوت/ ١٧ )
اين تنوع رنگها علاوه بر اين كه گوياى تنوع سر چشمههاى به دست آوردن عسل است، تنوعى براى ذوقها و سليقهها نيز محسوب مىشود، زيرا امروز ثابت شده است كه رنگ غذا در تحريك اشتهاى انسان بسيار مؤثر است. قديميها نيز گويا اين مسئله روانى را شناخته بودند كه غذاهاى خود را با زعفران و زرد چوبه و رنگهاى ديگر رنگين مىساختند تا از طريق بصرى نيز ميهمانانشان را به خوردن غذا تشويق كنند. در كتب غذاشناسى در اين زمينه بحث فراوان كردهاند كه نقل همه آنها مناسب با بحث فشردۀ تفسيرى ما نيست.
(ج ٢٩٩/١١ و ٣٠١-٣٠٢.)
خلق
تَخْلُقُون: (عنكبوت/ ١٧.)[*]
از مادّۀ «خلق» (بر وزن حلق) است كه گاهى به معنى «افريدن و ساختن» مىآيد (ايجاد و ابداع بدون الگو و تقليد كه در اين صورت جز براى خداى تعالى نيست) و گاه به معنى «دروغ گفتن» است. اصل در معنى اين مادّه - به طورى كه «راغب» مىگويد - «اندازه گيرى» است (التقدير المستقيم)[**].
آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«شما غير از خدا فقط بتها (قطعات سنگ و چوبى) را مىپرستيد و دروغهايى به هم مىبافيد...»(وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً).
بعضى از مفسران تفسير ديگرى براى اين جمله - غير از آنچه گفته شد - ذكر كردهاند و گفتهاند منظور اين است كه شما اين بتها (اين معبودهاى قلابى) را با دست خود مىتراشيد و خلق مىكنيد (بنابراين «افك» در آيه به معنى معبودهاى دروغين است[***]و «خلق» به معنى تراشيدن). (ج ٢٣٢/١٦.)
[*]إِنَّمٰا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ أَوْثٰاناً وَ تَخْلُقُونَ إِفْكاً...عنكبوت/ ١٧.
[**] مفردات، راغب، ماده «خلق».
[***] «افك» در اصل به معنى هر چيزى است كه از صورت حقيقيش دگرگون شده باشد و لذا دروغ - مخصوصا دروغهاى بزرگ - را افك مىگويند.