شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٩ - متجاور (رعد/ ٤ )
«كسى كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارد بايد به همسايگان خود نيكى كند[١]» و از امام صادق (ع) نقل شده كه فرمود:
«نيكى كردن همسايگان به يكديگر، خانهها را آباد و عمرها را طولانى مىكند[٢]».
(ج ٣٨٠/٣-٣٨١.)
جائر: (نحل/ ٩.)[*]
اسم فاعل و در اصل به معنى «بازگشتكننده از حق» است. اين واژه از مادّۀ «جور» (به فتح جيم) گرفته شده كه به معنى «بازگشتن از حق و بيراهه رفتن» است: جار عن الطّريق «از راه منحرف شد و به بيراهه رفت» و: جار عن الحقّ «از حق بازگشت» و: جار عليه «بر او ستم كرد»[**].
به هر حال، آيۀ مورد بحث مىگويد: «و بر خداست كه راه راست را به بندگان نشان دهد، امّا بعضى از راهها بيراهه (و كج) [: جائر] است».
در اين آيه اگر ما به وسعت مفهوم:عَلَى اَللّٰهِ قَصْدُ اَلسَّبِيلِ، و مجموعه نيروهاى مادى و معنوى كه در آفرينش انسان و تعليم و تربيت او به كار رفته دقيق شويم، به عظمت اين نعمت بزرگ كه از همۀ نعمتها برتر است آگاه خواهيم شد.
و ازآنجا كه راههاى انحرافى فراوان است، به انسانها هشدار مىدهد و مىگويد:
«بعضى از اين راهها منحرف و بيراهه است...» (و منها جائر). (ج ١٦٨/١١.)
متجاور: (رعد/ ٤.)[***]
از مادّۀ «جار» به معنى «همسايه و نزديك» است، ولى هنگامى كه خداوند در آيۀ مورد بحث مىفرمايد:«وَ فِي اَلْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجٰاوِرٰاتٌ...»، مفهومش اين است كه زمين به
[١]من كان يؤمن باللّه و اليوم الآخر فليحسن الى جاره. «المنار، ج ٩٢/٥. ط بيروت»
(٢) حسن الجوار يعمر الدّيار و يزيد فى الاعمار. «تفسير صافى، ص ١٢٠.».
[*]وَ عَلَى اَللّٰهِ قَصْدُ اَلسَّبِيلِ وَ مِنْهٰا جٰائِرٌ...نحل/ ٩.
[**] فرهنگ لاروس، ماده «جور».
[***]وَ فِي اَلْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجٰاوِرٰاتٌ وَ جَنّٰاتٌ مِنْ أَعْنٰابٍ وَ...«و در روى زمين قطعاتى در كنار هم قرار دارد كه با هم متفاوتند و باغهايى از انگور و...» رعد/ ٤.