شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١١ - صفات ويژ١٧٢٨ مؤمنان
توكّل، از نظر عمل داراى دو پيوند محكماند، پيوند و رابطۀ نيرومندى با خدا و پيوند و رابطۀ نيرومندى با بندگان خدا «آنها كسانى هستند كه نماز را (كه مظهر رابطه با خداست) بر پا مىدارند و از آنچه به آنها روزى دادهايم در راه بندگان خدا انفاق مىكنند».
عبارت اخير تعبير وسيعى دارد كه تمام سرمايههاى مادى و معنوى را در بر مىگيرد، آنها نه تنها از اموالشان، بلكه از علم و دانششان، از هوش و فكرشان، از موقعيت و نفوذشان و از تمام مواهبى كه در اختيار دارند در راه بندگان خدا مضايقه نمىكنند.
در آخرين آيۀ مورد بحث، موقعيت و مقام والا و پاداشهاى فراوان اين گونه مؤمنان راستين را بيان مىكند.
نخست مىگويد: «مؤمنان حقيقى تنها آنها هستند».
سپس سه پاداش مهمّ آنها را بيان مىكند:
«آنها درجات مهمّى نزد پروردگارشان دارند» درجاتى كه ميزان و مقدار آن تعيين نشده و همين ابهام دلالت بر فوقالعادگى آن دارد[١].
به علاوه آنها «مشمول مغفرت و رحمت و آمرزش او خواهند شد» و نيز «روزيهاى كريم، يعنى مواهب بزرگ و مستمر و هميشگى كه نقص و عيبى در آن راه ندارد و حد و حسابى براى آن نيست در انتظارشان مىباشد».
ذكر اين موضوع نيز لازم است، كه ايمان مراحلى دارد و درجاتى، ممكن است در پارهاى از مراحل به قدرى ضعيف باشد كه جلوههاى عملى قابل ملاحظهاى از خود نشان ندهد و با بسيارى از آلودگيها نيز بسازد، ولى يك ايمان راسخ و حقيقى و محكم محال است از جنبههاى عملى و مثبت و سازنده خالى شود.
و اين كه بعضيها عمل را جزء ايمان ندانستهاند تنها نظرشان به مرحلۀ بسيار پايين ايمان بوده است.
بايد توجه داشت كه صفات برجستۀ مؤمنان بجز آيات مورد بحث در آيات ديگرى از قرآن مجيد ذكر شده است، از جمله انتخاب نام «مؤمنون» براى يكى از سورههاى قرآن
[١]براى توضيح بيشتر در مورد «درجه» و «درجات» به جلد سوم تفسير نمونه، صفحه ١٥٥ مراجعه فرماييد.