شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨٩ - (بقره/ ٢٨٦ )
حُمْرٌ:(فاطر/ ٢٧.)[*]
بر وزن «عمق» جمع «احمر» به معنى «سرخ، قرمز» است.
آيۀ مورد بحث به تنوع طرقى كه در كوهها وجود دارد و سبب شناخت جادهها از يكديگر مىشود اشاره كرده است، مىگويد:
«... و از كوهها نيز (به لطف پروردگار) جادههايى آفريده شده به رنگ سفيد و سرخ با الوان مختلف و (گاه) به رنگ كاملا سياه!» فاطر/ ٢٧.
اين تفاوت الوان از يكسو زيبايى خاصى به كوهها مىبخشد و ازسوىديگر سببى براى پيدا كردن راهها و گم نشدن در جادههاى پرپيچوخم كوهستانى است، و در نهايت دليل است بر قدرت خداوند بر همه چيز.
اين احتمال نيز داده شده كه خود كوهها همانند خطوط و جادههايى است كه بر سطح زمين كشيده شده است كه دست تقدير پروردگار بر چهرۀ زمين ترسيم كرده[١].
به هر حال ساختمان كوهها با رنگهاى كاملا متفاوت از يكسو، و جادههاى كوهستانى با الوان گوناگون ازسوىديگر، نشانۀ ديگرى از عظمت و قدرت و حكمت اوست كه هر لحظه به شكلى در مىآيد و هر زمان به لباس دگرى خود را مىآرايد.
(ج ٢٤٤/١٨-٢٤٥.)
حمل
تَحْمِلْ: (بقره/ ٢٨٦.)[**]
در اصل از مادّۀ «حمل» به معنى «بار، بار برداشتن و برنشاندن» است و هرگاه با «على» ذكر شود به معنى «نهادن» است.
با توجه به آيۀ مورد بحث، مؤمنان چون به موجب قانون«لَهٰا مٰا كَسَبَتْ وَ عَلَيْهٰا
[*]... وَ مِنَ اَلْجِبٰالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوٰانُهٰا وَ غَرٰابِيبُ سُودٌ.فاطر/ ٢٧.
[١] تفسير الميزان، ج ٤٢/١٧.
[**]... رَبَّنٰا وَ لاٰ تَحْمِلْ عَلَيْنٰا إِصْراً كَمٰا حَمَلْتَهُ عَلَى اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِنٰا رَبَّنٰا وَ لاٰ تُحَمِّلْنٰا مٰا لاٰ طٰاقَةَ لَنٰا بِهِ...»بقره/ ٢٨٦.