شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٩ - (اعراف/ ١ )
المص
المص:(اعراف/ ١.)[*]
در مورد تفسير حروف مقطعه، در آغاز سورۀ بقره «الم» بحثهاى مشروحى داشتيم، در اين جا نيز به يكى ديگر از تفسيرهايى كه در اين زمينه جلب توجه مىكند براى تكميل بحث اشاره مىكنيم و آن اين كه: ممكن است، يكى از اهداف اين حروف، جلب توجه شنوندگان و دعوت آنها به سكوت و استماع بوده باشد، زيرا ذكر اين حروف در آغاز سخن، مطلب عجيب و نوظهورى در نظر عرب بود و حسّ كنجكاوى او را بر مىانگيخت و در نتيجه به دنبالۀ آن نيز گوش فرامىداد و اتفاقاً غالب سورههايى كه با حروف مقطعه شروع مىشود سورههايى است كه در مكه نازل شده است و مىدانيم در آنجا مسلمانان در اقليت بودند و دشمنان لجوج و سرسخت، حتى حاضر نبودند به سخنان پيامبر (ص) گوش فرادهند و گاهى چنان سر و صدا به راه مىانداختند كه صداى پيامبر (ص) در ميان آنها گم مىشد، كه در بعضى از آيات قرآن (مانند آيه ٢٦ سوره فصلت) اشاره به اين مطلب شده است.
و نيز در بعضى از روايات كه از طريق اهل بيت (ع) آمده است، مىخوانيم كه اين حروف رموز و اشاراتى است به نامهاى خداوند، مثلا «المص» در سورۀ مورد بحث، اشاره به: انا اللّه المقتدر الصّادق مىباشد. يعنى «من خداوند تواناى راستگو هستم» و به اين ترتيب، هريك از حروف چهارگانه شكل اختصارى يكى از نامهاى خداست.
موضوع جانشين ساختن اشكال اختصارى به جاى اشكال مفصل كلمات از قديم رايج بوده، اگرچه در عصر و زمان ما به صورت بسيار گستردهترى مورد بهرهبردارى قرار گرفته است و بسيارى از عبارات طولانى و اسامى مؤسسات يا انجمنها را در يك كلمۀ كوتاه، خلاصه مىكنند.
ذكر اين نكته نيز لازم است كه اين تفسيرهاى مختلف براى «حروف مقطعه» هيچگونه منافاتى با يكديگر ندارند و ممكن است درآنواحد تمام اين تفسيرها به عنوان بطون مختلف قرآن، اراده شود. (ج ٧٧/٦-٧٨.)
[*]المص،كِتٰابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ...«المص - (اى رسول) كتابى بزرگ براى تو نازل شد...» اعراف/ ١ و ٢.