شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢١ - جهنّم و درهاى هفتگان١٧٢٨ آن (سور١٧٢٨ حجر آي١٧٢٨ ٤٣ و ٤٤ )
لاروس، قاموس و منابع مختلف ديگر)
جهنّم و درهاى هفتگانۀ آن (سورۀ حجر آيۀ ٤٣ و ٤٤.)[*]
در آيات مورد بحث مىخوانيم، جهنم هفت در دارد (بعيد نيست عدد هفت در اين جا عدد تكثير باشد، يعنى درهاى بسيار و فراوان دارد، همان گونه كه در آيه ٢٧ سورۀ لقمان نيز عدد هفت به همين معنى آمده است).
ولى واضح است اين تعدد درها (مانند تعدد درهاى بهشت) نه به خاطر كثرت واردان است به طورى كه از يك در كوچك نتوانند وارد شوند و نه جنبه تشريفاتى دارد، بلكه در حقيقت اشاره به عوامل گوناگونى است كه انسان را به جهنم مىكشاند، هر نوع از گناهان درى محسوب مىشود.
در خطبۀ جهاد در نهج البلاغه مىخوانيم:
فانّ الجهاد باب من ابواب الجنّة، فتحه اللّه لخاصّة اوليائه. «جهاد درى از درهاى بهشت است كه خدا آن را به روى بندگان خاصش گشوده است[١]» و در حديث معروف مىخوانيم:
انّ السّيوف مقاليد الجنّة. «شمشيرها كليدهاى بهشتند».
اين گونه تعبيرات به خوبى منظور از درهاى متعدد بهشت و دوزخ را روشن مىسازد.
قابل توجه اين كه در حديث امام باقر (ع) مىخوانيم: «بهشت، هشت در دارد[٢]» در حالى كه آيه مورد بحث مىگويد: جهنم هفت در دارد، اين تفاوت اشاره به اين است كه هرچند درهاى ورود به بدبختى و عذاب فراوان باشد، ولى با اين حال درهاى وصول به سعادت و خوشبختى از آن افزونتر است. (ج ٧٧/١١-٧٨.)
[*]وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ،لَهٰا سَبْعَةُ أَبْوٰابٍ...«و جهنّم ميعاد همه آنهاست، هفت در دارد...» حجر/ ٤٣-٤٤.
[١] نهج البلاغه، خطبه ٢٧.
[٢] خصال صدوق، ابواب الثمانيه.