شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤٥ - حبك (ذاريات/ ٧ )
جمله: راهها و چين و شكنهايى كه براثر بادها روى رملهاى بيابان و يا صفحه آب و يا ابرهاى آسمان پيدا مىشود.
به موهاى «مجعد» نيز «حبك» گفته مىشود.
گاه «حبك» را به معنى زيبايى و زينت تفسير كردهاند.
و همچنين به معنى شكل موزون و مرتب.
و ريشۀ اصلى آنكه «حبك» (بر وزن كبك) است به معنى «بستن و محكم كردن» است[١].
به نظر مىرسد كه همۀ اين معانى به يك معنى بازمىگردد و آن چين و شكنهاى زيبايى است كه در ميان امواج، ابرهاى آسمان، رملهاى بيابان و موهاى سر پيدا مىشود.
و اما تطبيق اين معنى بر آسمان (ذاريات/ ٧.) يا به خاطر اشكال مختلف تودههاى ستارگان و صورتهاى فلكى[*]است.
يا به خاطر موجهاى جالبى است كه در ابرهاى آسمانى پيدا مىشود و گاه به قدرى زيباست كه مدتها چشمهاى انسان را متوجّه خود مىسازد.
و يا تودههاى عظيم كهكشانهاست كه همچون پيچ و خمهاى موهاى مجعد بر صفحۀ آسمان ظاهر مىشود، مخصوصا عكسهاى جالبى كه دانشمندان وسيلۀ تلسكوپها از اين كهكشانها بر داشتهاند، كاملا موهاى مجعد و پيچيده را تداعى مىكند.
بنابراين معنى، قرآن به اسمان و اين كهكشانهاى عظيم كه در آن روز چشم تيزبين علم و دانش بشر هنوز به آن نيفتاده بود سوگند ياد مىكند.
با توجه به اين كه اين معانى منافاتى با هم ندارند ممكن است همه آنها در اين سوگند جمع باشند، در آيه ١٧ سورۀ مؤمنون نيز مىخوانيم:
وَ لَقَدْ خَلَقْنٰا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرٰائِقَ.«ما بر فراز شما هفت راه آفريديم»، كه اشاره به تنوع و كثرت آسمانها و كرات و كهكشانها و عوالم مختلف است[٢].
اين نكته نيز قابل توجه است كه ريشۀ اصلى «حبك» مىتواند اشاره به استحكام آسمانها و پيوند محكم كرات با يكديگر مانند سيارات منظومۀ شمسى با قرص خورشيد بوده
[١]رك: به لسان العرب و مفردات راغب، مادۀ «حبك».
[*] مجموعههايى از ستارگان ثابت را كه شكل خاصى به خود گرفتهاند، صورت فلكى مىنامند.
(٢) در تفسير اين آيه شرح مبسوطى در جلد ١٤ تفسير نمونه، صفحه ٢١٩ آمده است.