شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٧ - منظور از «آيه» چيست؟ (سور١٧٢٨ بقره، آيه ١٠٦ )
اىىان
أَيّٰانَ:(آيۀ ١٨٧ سورۀ اعراف)[*]
مساوى «متى» و براى سؤال از زمان است.
«راغب» در مفردات مىگويد: «ايّان» يعنى چه وقت و كَىْ، يكى از ادوات استفهام و پرسش از وقت چيزى است، معناى آن نزديك به معناى: متى است. خداى فرمايد:أَيّٰانَ مُرْسٰاهٰا.نازعات ٤٢. و:وَ مٰا يَشْعُرُونَ أَيّٰانَ يُبْعَثُونَ.نمل/ ٦٥. و آيۀ:أَيّٰانَ يَوْمُ اَلدِّينِ.ذاريات/ ١٢.
در اين سه آيه از زمان وقوع و استقرار قيامت سؤال مىكنند كه پاسخشان در قرآن اين است كه:عِلْمُهٰا عِنْدَ رَبِّي.اعراف/ ١٨٧. گفتهاند اصل ايّان «أىّ أوان» يا «أىّ وقت» است كه الف آن حذف شده و حرف «و» به «ى» تبديل شده و سپس دو «ى» در هم ادغام شده، به صورت ايّان در آمده است[**]. (ج ٤١/٧.)
ا ى ى
منظور از «آيه» چيست؟ (سورۀ بقره، آيه ١٠٦.)[***]
«آيه» در لغت به معنى نشانه و علامت است و در قرآن در معانى گوناگونى به كار رفته از جمله:
١) فرازهاى قرآن كه با نشانههاى خاصى از هم تفكيك شده و به آيه معروف است، چنان كه در خود قرآن مىخوانيم:
تِلْكَ آيٰاتُ اَللّٰهِ نَتْلُوهٰا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ...«اين آيات خداست كه به راستى براى تو مىخوانيم...» بقره/ ٢٥٢.
[*]يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلسّٰاعَةِ أَيّٰانَ مُرْسٰاهٰا؟ قُلْ إِنَّمٰا عِلْمُهٰا عِنْدَ رَبِّي...«از قيامت از تو سؤال مىكنند كه وقوع آن در چه زمانى است؟ بگو علمش نزد پروردگار من است...» اعراف/ ١٨٧.
[**] گفتۀ «راغب» را ضمن چند مثال براى توضيح بيشتر در اين جا ذكر كرديم.
[***]مٰا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهٰا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهٰا أَوْ مِثْلِهٰا...«هيچ حكمى را نسخ نمىكنيم و يا نسخ آن را به تأخير نمىاندازيم، مگر اين كه بهتر از آن، يا همانند آن را، جانشين آن مىسازيم...» بقره/ ١٠٦.