شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨٥ - (مدثر/ ٣٠ )
بدون شك غرق فرعونيان و مانند آن نمىتواند از اين آيات باشد چرا كه هدف، بيان آياتى است كه براى هدايت فرعونيان آمده، نه آنها كه مايۀ نابوديشان شد.
دقت در آيات سورۀ اعراف كه بسيارى از اين آيات در آن آمده است نشان مىدهد كه منظور از دو آيۀ ديگر «خشكسالى» و «كمبود انواع ميوهها» بوده است، چه اين كه بعد از معجزۀ عصا و يد بيضا، و قبل از بيان آيات پنجگانه طوفان و ملخ... چنين مىخوانيم:
وَ لَقَدْ أَخَذْنٰا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَ نَقْصٍ مِنَ اَلثَّمَرٰاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ.«ما آل فرعون را گرفتار خشكسالى و كمبود انواع ميوهها كرديم شايد بيدار شوند». اعراف/ ١٣٠.
گرچه ممكن است بعضى تصور كنند خشكسالى جدا از كمبود ميوهها نيست و به اين ترتيب مجموعا يك نشانه محسوب مىشوند، امّا خشكسالىهاى موقت و محدود ممكن است در درختان كمتر اثر بگذارد[**]، ولى هنگامى كه طولانى شود باعث نابودى درختان نيز خواهد شد، بنابراين خشكسالى به تنهايى هميشه سبب نابودى ميوهها نيست.
از اين گذشته ممكن است از ميان رفتن ميوهها به خاطر آفات ديگرى غير از خشكسالى بوده باشد.
نتيجه اين كه خارق عادات نهگانه كه در آيات مورد بحث به آنها اشاره شده عبارتند از:
عصا، يد بيضا، طوفان، ملخ، يك نوع آفت نباتى به نام قمّل، فزونى قورباغه، خون، خشكسالى و كمبود ميوهها.
در همان سورۀ اعراف مىخوانيم كه بعد از ذكر اين آيات نهگانه مىگويد، چون سرانجام با مشاهده اينهمه آيات، ايمان نياوردند از آنها انتقام گرفتيم و در دريا غرقشان كرديم، چرا كه آيات ما را تكذيب كردند و از آن غافل شدند (اعراف/ ١٣٦.) (ج ٣٠٩/١٢ تا ٣١٢.)
تِسْعَةَ عَشَرَ:(مدثر/ ٣٠.)[*]
«عدد نوزده»، عدد فرشتگان عذاب است.
در آيۀ مورد نظر به روشنى عدد خازنان دوزخ را نوزده نفر، يا نوزده گروه و لشكر معرفى مىكند و در آيات بعد نيز روى همين مطلب تكيه شده است، ولى عجب اين است كه بعضى
(**)در اين زمينه در تفسير نمونه، جلد ٦، صفحۀ ٣١٥، ذيل آيه ١٣٠ سورۀ اعراف بحث شده است.
[*]عَلَيْهٰا تِسْعَةَ عَشَرَ.«نوزده نفر (از فرشتگان عذاب) برآن گمارده شدهاند» مدثر/ ٣٠.