شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٤ - (انفال/ ١٦ )
در يك جا جمع شوند و به درگاه خدا تضرع كنند و از او بخواهند كه دروغگو را رسوا سازد و مجازات كند. (ج ٤٣٧/٢.)
بهم
بَهِيمَةُ:(مائده/ ١.)[*]
از مادۀ «بهمة» (بر وزن تهمة) در اصل به معنى «سنگ محكم» است و به هر چيز كه درك آن مشكل باشد «مبهم» گفته مىشود و به تمام حيوانات كه داراى نطق و سخن نيستند، «بهيمة» اطلاق مىشود، زيرا صداى آنها داراى ابهام است، اما معمولا اين كلمه را فقط در مورد چهار پايان به كار مىبرند و درندگان و پرندگان را شامل نمىشود.
و ازآنجا كه «جنين» حيوانات نيز داراى يك نوع ابهام است «بهيمة» نيز ناميده مىشود[١]. (ج ٢٤٧/٤.)
ب و أ
بٰاءَ:(انفال/ ١٦.)[**]
از «بواء» (بر وزن دواء) به معناى «مراجعت كردن و منزل گرفتن» آمده، ولى ريشۀ آن به معناى «صاف و مسطّح كردن يك محلّ و مكان» است و ازآنجا كه انسان به هنگام منزل گرفتن، محلّ خود را صاف و مسطح مىكند اين كلمه به اين معنا آمده است، همچنين چون انسان به منزلگاه خويش مراجعت مىكند به معناى بازگشت نيز آمده است و در آيۀ مورد
[*]... أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ اَلْأَنْعٰامِ إِلاّٰ مٰا يُتْلىٰ عَلَيْكُمْ...«... چهارپايان (و جنين چهارپايان) براى شما حلال شده است، مگر آنچه بر شما خوانده مىشود...» مائده/ ١.
(١) اگر «بهيمة» را (در آيۀ مورد بحث، مائده/ ١.) به معنى خود حيوانات بگيريم، اضافۀ «بهيمة» به «انعام» از قبيل «اضافۀ بيانيه» مىشود، و اگر به معنى «جنين» بوده باشد اضافۀ آن «اضافه لاميّه» خواهد بود. (نمونه، ج ٢٤٨/٤.)
[**]... بٰاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ مَأْوٰاهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ اَلْمَصِيرُ. «(چنين كسى) گرفتار غضب پروردگار خواهد شد و مأواى او جهنم و چه بد جايگاهى است» انفال ١٦.