شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤٦ - حبل الوريد (ق/ ١٦ )
باشد. (ج ٣١٢/٢٢-٣١٣.)
حبل
حبل الله: (آل عمران/ ١٠٣.)[*]
واژۀ «حبل» (بر وزن طبل) به معنى «ريسمان، رسن يا طناب» است و به «حبال»[**]جمع بسته شده. اين كلمه، گاه براى پيوند امرى معنوى به صورت استعاره به كار مىرود و تمسّك به آن موجب نگهدارى و در نتيجه مانع وقوع خطر مىشود، چنان كه در آيۀ مورد بحث آمده است: «و همگى به ريسمان خدا چنگ بزنيد و پراكنده نشويد...» آل عمران/ ١٠٣.
در اين آيه، بعضى مىگويند منظور از آن قرآن است و بعضى مىگويند اسلام، و بعضى ديگر گفتهاند منظور خاندان پيامبر (ص) و امامان معصوم (ع) هستند كه مردم به تمسّك آنها مأمورند[***].
آنچه مسلم است منظور از ريسمان الهى هرگونه وسيلۀ ارتباط با ذات پاك خداوند است[****]، خواه اين وسيلۀ، اسلام باشد، يا قرآن يا پيامبر و اهل بيت او، و به عبارت ديگر تمام آنچه گفته شد، در مفهوم وسيع «ارتباط با خدا» كه از معنى «حبل اللّه» استفاده مىشود، جمع است. (ج ٢٨/٣ و ٢٩، ج ٢٢٦/١٥.)
حبل الوريد: (ق/ ١٦.)[*****]
واژۀ «حبل» به معنى «ريسمان» است و گاه از حيث شكل و هيئت، «رگ گردن» به آن تشبيه شده است (حبل الوريد و حبل العاتق: رگ گردن و وتر گردن)[******].
[*]وَ اِعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اَللّٰهِ جَمِيعاً وَ لاٰ تَفَرَّقُوا...آل عمران/ ١٠٣.
[**]فَأَلْقَوْا حِبٰالَهُمْ وَ عِصِيَّهُمْ...«آنها طنابها و عصاهاى خود را افكندند...» شعراء/ ٤٤.
[***] تفسير عيّاشى، به نقل از امام باقر (ع).
[****] اصولا «ريسمان»، وسيلهاى است براى وصل كردن و پيوستن چيزى به چيز ديگر.
[*****]... وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ اَلْوَرِيدِ. ق/ ١٦.
[******] مفردات، راغب.