شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٠ - امل (حجر/ ٣ )
ا م س
أمس: (قصص/ ١٩.)[*]
به معنى «ديروز» (روزى كه يك شب پيش از امروز است). در اقرب الموارد آمده است كه مىشود از آن، روزى از روزهاى گذشته را اراده كرد، ولى در آيۀ مورد بحث ظاهراً «ديروز حقيقى» است. در بعضى آيات مىشود گفت كه مراد، مطلق گذشته است.
در لسان العرب آمده كه «أمس» ظرف زمان و مبنى بر كسر است مگر اين كه به طور نكره آورده شود (مثلا يك روز) يا اين كه معرفه باشد[**]. (قاموس قرآن، تبيين اللغات)
امل
امل: (حجر/ ٣.)[***]
بدون شك اميد و آرزو و به تعبير عرب «امل» عامل حركت چرخهاى زندگى انسانهاست، كه حتى اگر يك روز از دلهاى مردم جهان برداشته شود، نظام زندگى به هم مىريزد و كمتر كسى دليلى بر فعاليت و تلاش و جنب و جوش خود پيدا مىكند.
حديث معروفى كه از پيامبر (ص) نقل شده:
الأمل رحمة لامّتى و لو لا الامل ما رضعت والدة ولدها و لا غرس غارس شجراً. «اميد مايه رحمت امّت من است، اگر نور اميد نبود هيچ مادرى فرزند خود را شير نمىداد و هيچ باغبانى نهالى نمىكاشت.»[١]اشاره به همين واقعيت است.
[*]... قَتَلْتَ نَفْساً بِالْأَمْسِ.«... (گفت اى موسى! مگر مىخواهى مرا بكشى چنان كه) ديروز يكى را كشتى...» قصص/ ١٩.
[**] واژۀ «أمس» فقط چهار بار آن هم با الف و لام (الأمس) در قرآن آمده است (يونس/ ٢٤ و قصص/ ١٩، ١٨ و ٨٢)
[***]ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَ يَتَمَتَّعُوا وَ يُلْهِهِمُ اَلْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ.«بگذار آنها بخورند و بهره گيرند و آرزوها آنان را غافل سازد، ولى به زودى خواهند فهميد.» حجر/ ٣.
(١) سفينة البحار، ج ٣٠/١ (ماده امل).