شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٦ - خبير (نساء/ ١٣٥ )
آيۀ مورد بحث اشاره به اعمال زشت و پليد قوم لوط مىكند و مىگويد:
«و لوط را (به ياد آور) كه به او حكم و علم داديم و از شهرى كه اعمال زشت و كثيف (عمل لواط) انجام مىدادند رهايى بخشيديم...»كٰانَتْ تَعْمَلُ اَلْخَبٰائِثَ.
تعبير «خبائث» به صورت جمع اشاره به اين است كه آنها علاوه بر عمل فوقالعاده شنيع «لواط» كارهاى زشت و خبيث ديگرى را نيز انجام مىدادند.
در آيۀ مورد بحث نسبت دادن اعمال زشت و پليد به «قريه» و شهر و آبادى به جاى «اهل قريه» اشاره به اين است كه آنها آنچنان غرق فساد و گناه بودند كه گويى از در و ديوار آباديشان گناه و اعمال زشت و پليد مىباريد[*]. (ج ٤٥٩/١٣.)
خ ب ر
خبير: (نساء/ ١٣٥.)[**]
از مادّۀ «خبر» (به ضم خاء و سكون باء) به معنى «آگاه شدن و به كنه چيزى پى بردن» است (آگاهى به باطن و درون كارها)، همچنان كه در آيۀ ٩١ سوره كهف مىخوانيم:
كَذٰلِكَ وَ قَدْ أَحَطْنٰا بِمٰا لَدَيْهِ خُبْراً. «(آرى)، اين چنين بود (كار ذو القرنين) و ما به خوبى از امكاناتى كه نزد او بود آگاه بوديم».
واژۀ «خبر» (بر وزن ضرر) نيز به معنى «اطلاع و آگاهى» است. در آيۀ زير آمده است:
«... موسى به خانوادهاش گفت: من آتشى از دور ديدم، مىروم تا براى شما خبرى بياورم...»(... سَآتِيكُمْ مِنْهٰا بِخَبَرٍ)نمل/ ٧.
و جمع «خبر» اخبار است.
به هر حال واژۀ «خبير» به كسى اطلاق مىشود كه از جزئيات و ريزهكاريهاى يك موضوع آگاه است. اين آيه كه مىگويد «... خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است» نساء/ ١٣٥. اشاره به اين است كه خداوند كوچكترين انحراف شما را از حق و عدالت به هر
(*)دربارۀ «زندگى ننگين قوم لوط» به تفسير نمونه، جلد ٩، صفحه ١٧٨ رجوع فرماييد.
[**]... فَإِنَّ اَللّٰهَ كٰانَ بِمٰا تَعْمَلُونَ خَبِيراً.نساء/ ١٣٥.