شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٠ - محرر (آل عمران/ ٣٥ )
و از آنجا كه بسيارى از مردم نيز قادر به انجام كفّاره دوم يعنى دو ماه متوالى روزه گرفتن نيستند، جانشين ديگرى براى آن ذكر مىكند و در ادامۀ همان آيه مىفرمايد:
«و هرگاه كسى نتواند دو ماه متوالى روزه بگيرد شصت مسكين را اطعام كند» مجادله/ ٤.
واژۀ «تحرير» مجموعا پنج بار در قرآن كريم آمده[*]و هربار دربارۀ «آزاد كردن برده» به عنوان كفّاره بهكاررفتهاست:
سهبار در آيۀ ٩٢ سورۀ نساء (تحرير رقبه «آزاد كردن برده» به عنوان جريمه و كفارۀ قتل خطا).
يكبار در آيۀ ٨٩ سورۀ مائده (تحرير رقبه «آزاد كردن برده» در برابر شكستن سوگندهاى صحيح).
يكبار در آيۀ ٣ سورۀ مجادله (تحرير رقبه «آزاد كردن برده» به عنوان كفارۀ عمل ظهار). (ج ٦٢/٤، ج ٦٦/٥، ج ٤١٢/٢٣ تا ٤١٥.)
محرر: (آل عمران/ ٣٥.)[**]
اين واژه از «تحرير» گرفته شده كه به معنى «آزاد ساختن» است و در اصطلاح آن زمان، به فرزندانى گفته مىشد كه براى خدمت در معبد تعيين مىشدند تا نظافت و خدمات معبد را به عهده گيرند و به هنگام فراغت، مشغول نيايش و عبادت پروردگار شوند و به اين جهت آنها را «محرّر» مىگفتند كه از هرگونه خدمت به پدر و مادر آزاد بودند و اين را افتخارى براى خود مىدانستند.
بعضى گفتهاند كودكان از موقعى كه توانايى براى اين خدمت داشتند تا سن بلوغ، اين وظايف را زير نظر پدران و مادران انجام مىدادند و پس از رسيدن به مرحلۀ بلوغ، تعيين سرنوشتشان به دست خودشان بود، اگر مىخواستند به كار خود در معبد پايان مىدادند و بيرون مىرفتند و اگر هم تمايل داشتند به همان وضع ادامه مىدادند. (ج ٣٩٥/٢.)
[*]المعجم الاحصائى لألفاظ القرآن الكريم، ج ٥٠٠/٢.
[**]... رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مٰا فِي بَطْنِي مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي...«... (همسر عمران عرض كرد): خداوندا! آنچه را در رحم دارم براى تو نذر كردم كه «محرر» (و آزاد براى خدمت خانه تو) باشد، از من بپذير...» آل عمران/ ٣٥.