شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٧٠ - تابوت (بقره/ ٢٤٨ )
بايد توجه داشت كه معنى اصلى تابوت، اختصاصى به مردگان ندارد، بلكه هرگونه صندوق چوبى را شامل مىشود.
دربارۀ اين كه تابوت بنى اسرائيل و به عبارت ديگر «صندوق عهد» چه بوده و به دست چه كسى ساخته شده و محتويات آن را چه چيز تشكيل مىداده است، در روايات و تفاسير ما و همچنين در كتب «عهد قديم» (تورات) سخن بسيار گفته شده و از همه روشنتر چيزى است كه در احاديث اهل بيت (ع) و گفتههاى بعضى از مفسّران مانند ابن عباس آمده است و آن اين كه:
«تابوت همان صندوقى بود كه مادر موسى او را در آن گذاشت و به دريا افكند و هنگامى كه وسيلۀ عمّال فرعون از دريا گرفته شد و موسى را از آن بيرون آوردند، همچنان در دستگاه فرعون نگاهدارى مىشود و سپس به دست بنى اسرائيل افتاد، بنى اسرائيل اين صندوق خاطرهانگيز را محترم مىشمردند و به آن تبرّك مىجستند».
موسى در واپسين روزهاى عمر، الواح مقدّس كه احكام خدا برآن نوشته بود بهضميمۀ زره خود و يادگارهاى ديگرى در آن نهاد و به وصى خويش «يوشع بن نون» سپرد و به اين ترتيب اهميت اين صندوق در نظر بنى اسرائيل بيشتر شد و لذا در جنگهايى كه ميان آنان و دشمنان واقع مىشد، آن را با خود مىبردند و اثر روانى و معنوى خاصّى در آنها مىگذارد و گفتهاند تا زمانى كه اين صندوق خاطرهانگيز با آن محتويات مقدّس در ميانشان بود، با سربلندى زندگى مىكردند، ولى تدريجا مبانى دينى آنها ضعيف شد و دشمنان بر آنها چيره شدند و آن صندوق را از آنها گرفتند، امّا «اشموئيل» (از پيامبران بنى اسرائيل) طبق آيات مورد بحث به آنها وعده داد كه به زودى صندوق عهد، به عنوان يك نشانه بر صدق گفتار او به آنها بازخواهدگشت[*]. (ج ١٧٣/٢-١٧٤.)
٣. تابوت در اصل «تابوه» بوده، چون واو ساكن شد، هاء آن قلب به تاء شده است. «مجمع البحرين» ٤. تابوت با تاء در لغت عرب (قريش) به كار رفته و با هاء (تابوه) در لغت انصار. «مجمع البيان» ٥. المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم، ماده آن را «ت ب ت» ضبط كرده است.
[*] در جلد ١٣، صفحه ١٩٩، تفسير نمونه دربارۀ كلمۀ «تابوت» ذيل آيۀ ٣٩ سورۀ طه، مختصرى صحبت شده است.