و اما در آيۀ ١٦ سورۀ دخان[*]، توصيف «بطشة» به «كبرى» اشاره به مجازات سخت و سنگينى است كه در انتظار اين گروه منكران است و مطابق اين تفسير «بطشۀ كبرى» به معناى ماجراى جنگ بدر گرفته شده كه اين گروه مشرك، ضربات سنگين و خرد كننده‌اى را در جنگ بدر از مسلمانان دريافت داشتند.

قابل توجه اين كه آيۀ ١٢ سورۀ بروج: انّ بطش ربّك لشديد. با انواع تأكيدها همراه است، از يك‌سو واژۀ «بطش» خود به معنى گرفتن قهرآميز است و شدت در آن نهفته شده و ازسوى‌ديگر «جملۀ اسميه» معمولا براى تأكيد مى‌آيد و از سوى سوم تعبير به «شديد» و از سوى چهارم كلمۀ «انّ‌» و از سوى پنجم «لام» كه در اين گونه موارد نيز براى تأكيد مى‌باشد، در اين يك آيه جمع است، بنابراين قرآن مجيد مى‌خواهد گروه مشركان را با نهايت قاطعيت تهديد به مجازات كند. (ج ١٦١/٢١ و ١٦٢، ج ٢٨٢/٢٢، ج ٦٣/٢٣، ج ٣٤٧/٢٦.)

ب‌طل

باطل: (فصلت/ ٤٢.)[**]

چنان كه «راغب» در «مفردات» مى‌گويد نقطه مقابل «حق» است، منتها گاه آن را به يكى از مصداقهايش تفسير كرده‌اند مانند شرك، شيطان، موجود فنا شونده و ساحر، و اين كه شخص شجاع و قهرمان را «بطل» مى‌گويند به خاطر آن است كه مخالفان خود را باطل و از ميدان بيرون مى‌كند، يا به قتل مى‌رساند.

و به اين ترتيب هرگونه تجاوز، تقلب باغش، معاملات ربوى، معاملاتى كه حد و حدود آن نامشخص باشد، خريدوفروش اجناسى كه فايدۀ منطقى و عقلايى در آن نباشد، خريدوفروش وسايل فساد و گناه، همه در تحت اين قانون كلى (باطل) قرار دارند و اگر در روايات متعدد كلمۀ «باطل» به قمار و ربا و مانند آن تفسير شده در حقيقت مصداقهاى روشن اين كلمه است، نه آن‌كه منحصر به آنها باشد.

[*]يَوْمَ نَبْطِشُ اَلْبَطْشَةَ اَلْكُبْرىٰ إِنّٰا مُنْتَقِمُونَ‌.«ما از آنها انتقام مى‌گيريم در آن روز كه آنها را با قدرت خواهيم گرفت، آرى ما از آنها انتقام خواهيم گرفت» دخان/ ١٦.

[**]لاٰ يَأْتِيهِ اَلْبٰاطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لاٰ مِنْ خَلْفِهِ‌...«هيچ‌گونه باطلى، نه از پيش رو و نه از پشت سر، به سراغ آن نمى‌آيد...» فصلت/ ٤٢.