شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٣٥ - در آن روز «بيع» و «خلال» نيست
خلل
خِلاٰلٌ: (ابراهيم/ ٣١.)[*]
مصدر باب مفاعلة به معنى «دوستى» است (خلل بر وزن فرس: گشادگى ميان دو چيز و جمع آن خلال است) و در اصل به معنى «وسط و ميان چيزى» است[**]. واژۀ «خلّة» همچنان به معنى «مودّت و دوستى» است[***]، زيرا دوستى و مودّت در وسط نفس قرار دارد و يا آنكه نفس را مىشكافد و در آن اثر مىگذارد، مانند تيرى كه در هدف مؤثر است[****].
(بعضى خلال را جمع خلّة مىدانند، مانند قلّة و قلال)[*****].
و امّا آيۀ مورد بحث پيام خداوند به مؤمنان است كه نماز را بر پا دارند و از آنچه به آنان روزى داده شده، پنهان و آشكار انفاق كنند «پيش ازآنكه روزى فرارسد كه نه در آن خريدوفروش است و نه دوستى»لاٰ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاٰ خِلاٰلٌ. ابراهيم/ ٣١.
در آن روز «بيع» و «خلال» نيست
مىدانيم ماهيت روز قيامت همان دريافت نتيجهها و رسيدن به عكس العملها و بازتابهاى اعمال است و به اين ترتيب در آنجا كسى نمىتواند از عذاب فديهاى دهد و حتى اگر فرضا تمام اموال و ثروتهاى روى زمين در اختيار او باشد و آن را انفاق كند تا ذرّهاى از كيفر اعمالش كم بشود ممكن نيست، چرا كه «دار عمل» كه سراى دنياست پروندهاش در هم پيچيده شده است و آنجا «دار حساب» است.
[*]... مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لاٰ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاٰ خِلاٰلٌ.ابراهيم/ ٣١.
[**]... فَتَرَى اَلْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلاٰلِهِ...«... آنگاه بنگرى قطرات باران از ميان ابر فروريزد...» نور/ ٤٣.
[***]... مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لاٰ بَيْعٌ فِيهِ وَ لاٰ خُلَّةٌ وَ لاٰ شَفٰاعَةٌ...«... پيش ازآنكه بيايد روزى كه نه كسى براى آسايش خود چيزى تواند خريد و نه دوستى و شفاعتى به كار آيد...» بقره/ ٢٥٤.
[****] قاموس قرآن، «خلل».
[*****] لسان العرب، مجمع، معجم: به نقل از تبيين اللغات لتبيان الآيات.