شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦ - اذن
إِسْرٰائِيلَ.«پيشنهاد من اين است كه بنى اسرائيل را با ما بفرستى) (نظير همين معنى در آيه ١٠٥ اعراف و ٤٧ طه آمده است). مطلبى كه با اين تفسير سازگار نيست جملۀ «ادّوا» است كه معمولا در مورد ادا كردن اموال و امانات و تكاليف به كار مىرود، نه در مورد تحويل دادن اشخاص (اين موضوع با ملاحظه موارد استعمال اين واژه به خوبى روشن مىشود).
(ج ١٦٨/٢١-١٦٩.)
ا ذ ا
إِذٰا:(روم/ ٢٥.) در لغت عرب معمولا در مورد امور ناگهانى به كار مىرود و يا به اصطلاح براى «مفاجاة» است[*].
... ثُمَّ إِذٰا دَعٰاكُمْ دَعْوَةً مِنَ اَلْأَرْضِ** إِذٰا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ.«... سپس هنگامى كه شما را (در قيامت) از زمين (قبر) فرامىخواند ناگهان همه خارج مىشويد (و در صحنۀ محشر حضور مىيابيد).» روم/ ٢٥. (ج ٣٩٠/١٦ و ٤٠٣.)
اذن
اذن و تأذن هر دو به معنى «اعلام كردن» است و نيز به معنى «سوگند ياد كردن» آمده است:
وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلىٰ يَوْمِ اَلْقِيٰامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ اَلْعَذٰابِ...«و (نيز به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت اعلام كرد تا دامنه قيامت كسى را بر آنها مسلط خواهد ساخت كه آنها را به طور مداوم در عذاب سختى قرار دهد...» اعراف/ ١٦٧.
[*]«اذا» براى غير مفاجات و بيشتر ظرف است براى مستقبل كه متضمن معناى شرط است و اختصاص به جمله فعليه دارد، عكس فجائيه كه بر سر جملۀ اسميه در مىآيد و گاه هر دو با هم به كار مىروند مانند مثال مذكور، در سورۀ روم، آيه ٢٥.
[**]«دَعْوَةً مِنَ اَلْأَرْضِ»نشانه روشنى بر معاد جسمانى است كه انسان در رستاخيز از اين زمين فراخوانده مىشود.