شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٣ - (مائده/ ٣٣ )
روشهاى جنگى و ميزان آمادگى و تعداد اسلحه و كارايى آنها با خبر باشند، زيرا تمام اين موضوعات در پيشگيرى از خطر دشمن و حاصل شدن مفهوم «حذر» مؤثر است. (ج ٢/٤ و ٣.)
حٰاذِرُونَ:(شعراء/ ٥٦.)[*]
بعضى از مفسران «حاذرون» را از مادّۀ «حذر» به معنى «خوف و ترس از توطئه»، تفسير كردهاند و بعضى از مادّۀ «حذر» مىدانند كه به معنى «هوشيارى و بيدارى و آمادگى از نظر نيرو و سلاح» است، ولى هر دو تفسير (با توجه به آيۀ مورد بحث كه راجع به فرعونيان است) با هم منافاتى ندارد، ممكن است فرعونيان هم بيمناك بودند و هم آمادگى براى مقابله داشتند. (ج ٢٣٧/١٥-٢٣٨.)
ح ر ب
يُحٰارِبُونَ:(مائده/ ٣٣.)[**]
در اصل از مادّۀ «حرب» به معنى «جنگ يا پيكار» است و منظور از «محاربه با خدا و پيامبر» در آيۀ مورد بحث، آنچنان كه در احاديث اهل بيت (ع) وارد شده و شأن نزول آيه نيز كموبيش به آن گواهى مىدهد اين است كه: كسى با تهديد به اسلحه به جان يا مال مردم تجاوز كند، اعم از اين كه به صورت دزدان گردنهها در بيرون شهرها چنين كارى كند و يا در داخل شهر، بنابراين افراد چاقوكشى كه حمله به جان و مال و نواميس مردم مىكنند نيز مشمول آن هستند. ضمنا جالب توجه است كه محاربه و ستيز با بندگان خدا در آيۀ مورد بحث، به عنوان محاربه با خدا معرفى شده و اين تأكيد فوقالعاده اسلام را دربارۀ حقوق انسانها و رعايت امنيت آنان ثابت مىكند. (ج ٣٦٠/٤.)
[*]وَ إِنّٰا لَجَمِيعٌ حٰاذِرُونَ.«و ما همگى آماده پيكاريم» شعراء/ ٥٦.
[**]إِنَّمٰا جَزٰاءُ اَلَّذِينَ يُحٰارِبُونَ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي اَلْأَرْضِ فَسٰاداً أَنْ...«كيفر آنها كه با خدا و پيامبر به جنگ برمىخيزند و در روى زمين دست به فساد مىزنند (و با تهديد به اسلحه به جان و مال و ناموس مردم حمله مىبرند) اين است كه...» مائده/ ٣٣.