شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٠ - صفات ويژ١٧٢٨ مؤمنان
توضيح اين كه: گاه مىشود انسان به ديدن شخص بزرگى كه راستى از هر نظر شايستۀ عنوان عظمت است، مىرود. شخص ديداركننده گاهى آنچنان تحت تأثير مقام پرعظمت او قرار مىگيرد كه احساس يك نوع وحشت در درون قلب خويش مىكند، تا آنجا كه به هنگام سخن گفتن، به لكنت زبان مىافتد و حتى گاهى حرف خود را فراموش مىكند، هرچند آن شخص بزرگ نهايت محبت و علاقه را به او و همه دارد، و كار خلافى نيز از اين شخص سر نزده است. اين نوع ترس، بازتاب و عكس العمل درك عظمت است. همچنان كه در آيه ٢٨ سورۀ فاطر مىخوانيم:
... إِنَّمٰا يَخْشَى اَللّٰهَ مِنْ عِبٰادِهِ اَلْعُلَمٰاءُ...«تنها بندگان عالم و آگاه از عظمت خدا، از او مىترسند».
و به اين ترتيب پيوندى ميان آگاهى و خوف، همواره بر قرار است، بنابراين اشتباه است كه ما سر چشمۀ خوف و خشيت را تنها عدم انجام وظايف و مسئوليتها بدانيم.
سپس دومين صفت مؤمنان را چنين بيان مىكند:
آنها همواره در مسير «تكامل» پيش مىروند و لحظهاى آرام ندارند، «و هنگامى كه آيات خدا بر آنها خوانده شود بر ايمانشان افزوده مىشود».
نمو و تكامل، خاصيت همه موجودات زنده است، موجود فاقد نمو و تكامل يا مرده است و يا در سراشيبى مرگ قرار گرفته، مؤمنان راستين، ايمانى زنده دارند كه نهالش با آبيارى از آيات خدا روز بروز نمو بيشتر و گلها و شكوفهها و ميوههاى تازهترى پيدا مىكند، آنها همچون مردگان زندهنما در جا نمىزنند و در يك حال ركود و يكنواختى مرگبار نيستند، هر روز كه نو مىشود فكر و ايمان و صفات آنها هم نو مىشود.
سومين صفت بارز آنها اين است كه: «تنها بر پروردگار خويش تكيه و توكّل مىكنند».
افق فكر آنها آنچنان بلند است كه از تكيه كردن بر مخلوقات ضعيف و ناتوان هر قدر هم به ظاهر عظمت داشته باشند، ابا دارد، آنها آب را از سرچشمه مىگيرند و هرچه مىخواهند و مىطلبند، از اقيانوس بىكران عالم هستى، از ذات پاك پروردگار مىخواهند، روحشان بزرگ و سطح فكرشان بلند و تكيهگاهشان تنها خداست.
پس از ذكر اين سه قسمت، از صفات روحانى و نفسانى مؤمنان راستين مىگويد: آنها در پرتو احساس مسئوليّت و درك عظمت پروردگار و همچنين ايمان فزاينده و بلند نگرى