شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٢ - (رعد/ ٥ )
«عظمت» جمع است. در بعضى از روايات نيز آمده است كه «انس بن مالك» مىگويد:
كان الرّجل اذا قرء سورة البقرة جدّ فى اعيننا. «هنگامى كه كسى سورۀ بقره را ياد مىگرفت و قرائت مىكرد، در نظر ما بزرگ مىنمود[١]».
به هر حال استعمال اين كلمه در معنى «مجد و عظمت» مطلبى است كه هم با متون لغت هماهنگ است و هم با موارد استعمال آن. (ج ١٠٤/٢٥-١٠٥.)
جَدِيدٍ:(رعد/ ٥.)[*]
بر وزن حديد، در اصل به معنى «بريده شده و مقطوع» است و چنان كه «راغب» در مفردات مىگويد، ثوب جديد، يعنى پارچه و جامهاى كه بريده شده است و سپس به هر چيزى كه نو و تازه باشد گفته شده است و اين كه «جديد» (تازه) با واژۀ «خلق» (كهنه) در برابر هم قرار گرفته، براى آن است كه مقصود از «جديد» زمان نزديك بريدن جامه و لباس است و به همين مناسبت، شب و روز را نيز «جديدان» گفتهاند.
آيۀ مورد بحث به مسئله «معاد» اشاره مىكند، زيرا اقوام جاهلى، مسئله آفرينش و حيات جديد را بعد از مرگ محال مىپنداشتند و يكى از مشكلات پيامبران در مقابل اقوام مشرك، اثبات مسئله «معاد جسمانى» بوده است.
مشركان، هميشه از اين موضوع تعجب مىكردند كه چگونه انسان بعد از خاك شدن بار ديگر به حيات و زندگى بازمىگردد و همين تعبيرى كه در آيۀ مورد بحث ملاحظه مىكنيم، با مختصر تفاوتى در هفت مورد ديگر از آيات قرآن ديده مىشود[**]و به اين ترتيب مىبينيم كه اين اشكال از نظر آنها بسيار مهم بوده است كه همه جا روى آن تكيه مىكردند، ولى قرآن مجيد در عبارات بسيار كوتاهى، جواب قاطع به آنها مىدهد، مثلا: در آيۀ ٢٩ سورۀ اعراف با جملۀ:
«... كَمٰا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ»كه چند كلمه بيشتر نيست به اين موضوع پاسخ دندانشكن
[١]تفسير قرطبى، ج ٦٨٠١/١٠.
[*]وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَ إِذٰا كُنّٰا تُرٰاباً أَ إِنّٰا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ...«و اگر مىخواهى (از چيزى) تعجب كنى عجيب گفتار آنهاست كه مىگويند آيا هنگامى كه خاك شديم (بار ديگر زنده مىشويم و) به خلقت جديدى بازمىگرديم؟!...» رعد/ ٥.
[**] مؤمنون/ ٣٥ و ٨٢، نمل/ ٦٧، صافات/ ١٦ و ٥٣، ق/ ٣، واقعه/ ٤٧.