شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٢ - (مائده/ ٢٦ )
تىه
يَتِيهُونَ:(مائده/ ٢٦.)[*]
از مادۀ «تيه» به معنى «سرگردانى» است، ولى بعداً اين نام (نام تيه) به بيابانى گذارده شد كه بنى اسرائيل در آن سرگردان بودند و اين بيابان بخشى از بيابان «سينا» بوده است[**].
آيۀ مورد بحث، ناظر بر صدور فرمان الهى دربارۀ مجازات بنى اسرائيل است كه خداوند براثر جسارت اين قوم در مقابل پيامبر خود، موسى (ع) و تحقير كردن او و وعدههايش، آنها را به مدت چهل سال در بيابانها سرگردان ساخت و دعاى موسى (ع) به اجابت رسيد و بنى اسرائيل نتيجۀ شوم اعمال خود را گرفتند، زيرا از طرف خداوند به موسى چنين وحى فرستاده شد كه: «اين جمعيت از ورود در اين سرزمين مقدس (شامات) كه مملو از انواع مواهب مادى و معنوى بود تا چهل سال محروم خواهندماند» و سپس به موسى مىگويد:
«هرچه بر سر اين جمعيت در اين مدت بيايد بجاست، هيچگاه دربارۀ آنها از اين سرنوشت غمگين مباش»، چرا كه آنها چنين استحقاقى دارند و همانطور كه قرآن مىگويد: افراد فاسق و متمرد و سركشى بودند و هركس چنين باشد چنين سرنوشتى براى او حتمى است، يعنى مىبايست ساليان دراز در بيابانها سرگردان بمانند و نسل موجود كه نسل ضعيف و ناتوان بود تدريجا از ميان برود، نسلى نو در محيط صحرا، در محيط آزادى و حريت، در آغوش تعليمات الهى، و در عين حال در ميان مشكلات و سختيها كه به روح و جسم انسان توان و نيرو مىبخشد پرورش يابد. (ج ٣٤٣/٤-٣٤٤.)
[*]قٰالَ فَإِنَّهٰا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي اَلْأَرْضِ فَلاٰ تَأْسَ عَلَى اَلْقَوْمِ اَلْفٰاسِقِينَ.«خداوند (به موسى) فرمود: اين سرزمين تا چهل سال بر آنها (بر بنى اسرائيل) ممنوع است (و به آن نخواهند رسيد) پيوسته در زمين سرگردان خواهند بود و دربارۀ (سرنوشت) اين جمعيت گنهكار غمگين مباش» مائده/ ٢٦.
(**) كتاب «لغات قرآن در تفسير مجمع البيان» مىنويسد: «تيه» سرگردان شدن و گمراه شدن است و اصل «تيه» تحيّرى است كه انسان به سبب آن نتواند راهى پيدا كند و به مقصد خود برسد («ارض تيهاء»: سرزمينى كه نتوان در آن راهى پيدا كرد).