شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤١١ - (سور١٧٢٨ فرقان آي١٧٢٨ ٥٢ )
كه حاضر نيست آنها را فداى دين كند، معلوم مىشود ايمان واقعى و كامل تحقق نيافته است، چرا كه حقيقت و روح ايمان با تمام ارزشهايش وقتى تجلى مىكند كه در مورد چنين فداكارى و گذشت ترديدى نداشته باشد، همچنان كه گفتهاند: «زندگى ايمان است و جهاد در سايۀ ايمان»[*]. (ج ٨٢/٤، ج ٣٣٢/٧-٣٣٣ و ٣٣٥.)
جهاد كبير بهوسيلۀ قرآن
(سورۀ فرقان آيۀ ٥٢.)[**]
آيۀ مورد بحث روى سخن را به پيامبر اسلام (ص) مىكند و مىگويد:
«بنابراين از كافران اطاعت مكن و بهوسيلۀ قرآن با آنها «جهاد بزرگى» بنما» فرقان/ ٥٢.
اين آيه، دو دستور مهمّ را كه دو برنامۀ اساسى پيامبران را تشكيل مىدهد بيان مىكند نخست مىفرمايد:
«بنابراين از كافران اطاعت مكن»(فَلاٰ تُطِعِ اَلْكٰافِرِينَ). يعنى در هيچ قدم راه سازش با انحرافات آنها را پيش مگير كه سازشكارى با منحرفان، آفت دعوت بهسوى خداست، و دستور دوم اين كه:
«بهوسيلۀ قرآن با آنها «جهاد بزرگى» كن»(وَ جٰاهِدْهُمْ بِهِ جِهٰاداً كَبِيراً).
جهادى بزرگ به عظمت رسالتت، و به عظمت جهاد تمام پيامبران پيشين، جهادى كه تمام ابعاد روح و فكر مردم را در بر گيرد و جنبههاى مادى و معنوى را شامل شود.
بدون شك منظور از جهاد در اين مورد جهاد فكرى و فرهنگى و تبليغاتى است، نه جهاد مسلّحانه، چرا كه سوره (فرقان) مكى است و مىدانيم دستور جهاد مسلّحانه در مكه نازل نشده بود، و به گفته مرحوم «طبرسى» در مجمع البيان، همين آيۀ مورد بحث، دليل روشنى است بر اين كه جهاد فكرى و تبليغاتى در برابر وسوسههاى گمراهان و دشمنان حق از بزرگترين جهادهاست، و حتى ممكن است حديث معروف پيامبر (ص): رجعنا من الجهاد
(*)دربارۀ «اهميّت جهاد» به جلد چهارم، صفحه ٨٠، تفسير نمونه مراجعه فرماييد.
[**]فَلاٰ تُطِعِ اَلْكٰافِرِينَ وَ جٰاهِدْهُمْ بِهِ جِهٰاداً كَبِيراً.«بنابراين از كافران اطاعت مكن و بهوسيلۀ قرآن با آنها جهاد بزرگى بنما» فرقان/ ٥٢.