شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٧ - (لقمان/ ٣٣ )
«راغب» در مفردات مىگويد: «جزع»، حزنى است كه انسان را از چيزى كه در صدد آن است بازمىدارد و او را از آن كار جدا مىسازد و مىبرد. به همين مناسبت مادّۀ «جزع» در اصل به معنى «بريدن ريسمان از وسط» است[**](واژۀ «جزوع»[***]از مادّۀ مذكور: «صيغه مبالغه به معنى بسيار ناشكيبا و بىتاب است).
آيۀ مورد بحث دربارۀ تقليد كوركورانۀ جاهلان، از مستكبرانى كه عامل گمراهى آنها بودند، سخن مىگويد. تا آنجا كه اين ضعفاى نادان (در روز قيامت) به رهبران مستكبرشان مىگويند:
«ما پيرو شما بوديم آيا ممكن است، اكنون كه به خاطر رهبرى شما به اينهمه عذاب و بلا گرفتار شدهايم، شما هم سهمى از عذابهاى ما را بپذيريد تا از ما تخفيف داده شود؟» اما آنها بلافاصله مىگويند:
«اگر خدا ما را بهسوى نجات از اين كيفر و عذاب هدايت مىكرد ما هم شما را راهنمايى مىكرديم» ولى افسوس كه كار از اين حرفها گذشته است، «چه بىتابى و جزع كنيم و چه صبر و شكيبايى، راه نجاتى براى ما وجود ندارد!» ابراهيم/ ٢١. (ج ٣٢٢/١٠-٣٢٣.)
ج ز ى
جزا: در جملۀ«لاٰ يَجْزِي»(لقمان/ ٣٣.)[*]
از مادّۀ «جزا» است و «جزا» از نظر لغت به دو معنى آمده: يكى «پاداش و كيفر دادن در برابر چيزى»، چنان كه گفته مىشود: جزاه اللّه خيرا. «خداوند او را پاداش خير داد».
(براى ما ندارد، راه نجاتى نيست» ابراهيم/ ٢١.
[**] مفردات، راغب، مادّه «جزع»
[***] معارج/ ٢٠.
[*]يٰا أَيُّهَا اَلنّٰاسُ اِتَّقُوا رَبَّكُمْ وَ اِخْشَوْا يَوْماً لاٰ يَجْزِي وٰالِدٌ عَنْ وَلَدِهِ وَ لاٰ مَوْلُودٌ هُوَ جٰازٍ عَنْ وٰالِدِهِ شَيْئاً...«اى مردم! از خدا بپرهيزيد و از روزى بترسيد كه نه پدر جزاى اعمال فرزند خود را تحمل مىكند و نه فرزند چيزى از جزاى پدر را...» لقمان/ ٣٣.