شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٨ - (يوسف/ ٩٢ )
دستهاى آنها و انتقال آنان به يك محلّ مناسب، در بسيارى از اوقات جنگجويان را از اصل هدف جنگ بازمىدارد و چهبسا به دشمن زخم خورده امكان مىدهد كه حملات خود را تشديد و جنگجويان را در هم بكوبند، همان گونه كه در حادثۀ جنگ «احد» توجه به جمعآورى غنائم، گروهى از مسلمانان را به خود مشغول ساخت و دشمن از فرصت استفاده كرد و ضربۀ نهايى خود را بر آنها وارد كرد[*]! (ج ٢٤٣/٧-٢٤٤)
ث ر ب
تَثْرِيبَ:(يوسف/ ٩٢.)[**]
در اصل از ماده «ثرب» (بر وزن سرو) به پوستۀ نازكى از پيه مىگويند كه روى معده و رودهها را مىپوشاند و «تثريب» به معنى «كنار زدن آن» است، سپس به معنى «سرزنش و توبيخ و ملامت» آمده، گويى با اين كار پردۀ گناه از چهرۀ طرف كنار زده مىشود[***].
(ج ٦٣/١٠.)
[*]دربارۀ واژۀ «ثخن» ذيل آيۀ ٤، سورۀ محمّد (ص) [ج ٣٩٩/٢١.] «تفسير نمونه» نيز بحث شده است.
[**] قال لا تثريب عليكم اليوم يغفر اللّه لكم و هو أرحم الرّاحمين. «(يوسف چون برادران را شرمگين يافت (از روى مهربانى) گفت: امروز ملامت و توبيخى بر شما نيست خداوند شما را (كه به خطاى خود معترف شويد) مىبخشد و ارحم الراحمين است» يوسف/ ٩٢.
[***] «ابو عبد اللّه ياقوت حموى» مىنويسد: «يثرب» مدينۀ پيامبر (ص) است. نامى است كه قبل از اسلام داشته و منسوب به: «يثرب بن قانيه» يكى از عمالقه و بانى آن بوده كه به نام او ناميده شده است و پيامبر (ص) پس از نزولش در آن شهر در سال اول هجرى آن نام را به خاطر مشتق بودن آن از واژۀ «تثريب» كه به معنى «زدن و سرزنش» است نيكو نداشت و نام «يثرب» را به «طيبه و طاب» يعنى شهر پاكيزه و نيكو تبديل كرد و مدينة الرّسول نيز ناميده شد، ابن عباس مىگويد هركس به عوض مدينه «يثرب» بگويد سهبار از خدا طلب آمرزش كند. «به نقل از تبيين اللغات لتبيان الآيات، ج ٢٣٧/١. مادۀ (ث ر ب)»