شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧١ - (نساء/ ٢٣ )
معمولا با دو قيد «حلال» و «طيّب» همراه است.
«حلال» - همانطور كه در قبل گفتيم - چيزى است كه ممنوعيّتى نداشته باشد، و «طيّب» به چيزهاى پاكيزه گفته مىشود كه موافق طبع سالم انسانى است، نقطه مقابل «خبيث» كه طبع آدمى از آن تنفّر دارد.
آيۀ مورد بحث دليل بر اين است كه اصل اولى در همۀ غذاهايى كه روى زمين وجود دارد حلّيّت است و غذاهاى حرام جنبۀ استثنايى دارد، بنابراين حرام بودن چيزى دليل مىخواهد، نه حلال بودن آن.
و از آنجا كه قوانين تشريعى بايد با قوانين تكوينى هماهنگ باشد طبع آفرينش نيز چنين اقتضا مىكند.
به عبارت روشنتر آنچه خدا آفريده حتما فايدهاى داشته و براى استفادۀ بندگان بوده، بنابراين معنى ندارد كه اصل اولى تحريم باشد.
نتيجه اين كه هر غذايى كه ممنوعيّت آن با دليل صحيح ثابت نشده، مادامكه منشأ فساد و زيان و ضررى براى فرد و اجتماع نباشد طبق آيۀ شريفه فوق حلال است.
(ج ٥٦٨/١-٥٦٩ و ٥٧١.)
حَلاٰئِلُ:(نساء/ ٢٣.)[*]
جمع «حليله» از مادّۀ «حلّ» به معنى «چيز حلال و روا» و نيز به معنى زنى است كه بر انسان حلال است و يا از ماده «حلول» به معنى زنى است كه با مردى در يك محل زندگى و آميزش جنسى دارد. (و به عبارت ديگر، هريك از زن يا مرد در بستر ديگرى جاى مىگيرد و وارد مىشود).
به هر حال، آيۀ مورد بحث، بخشى از آيۀ تحريم ازدواج با محارم است كه در اين بخش از آيه مىگويد:
«... (همچنين حرام شده است بر شما) همسرهاى پسرانتان كه از نسل شما هستند (نه پسر خواندهها)...»... وَ حَلاٰئِلُ أَبْنٰائِكُمُ اَلَّذِينَ مِنْ أَصْلاٰبِكُمْ...نساء/ ٢٣.
در حقيقت تعبير«مِنْ أَصْلاٰبِكُمْ»(فرزندانى كه از نسل شما باشند) براى اين است كه
[*]... وَ حَلاٰئِلُ أَبْنٰائِكُمُ اَلَّذِينَ مِنْ أَصْلاٰبِكُمْ...نساء/ ٢٣.