شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٠٩ - خِفاف و ثِقال (توبه/ ٤١ )
بايد مردم را در سطح پايينى از فكر و انديشه نگه دارند و با انواع وسايل آنها را تحميق كنند، آنها را در يك حال بىخبرى از واقعيتها فروبرند و ارزشهاى دروغين را جانشين ارزشهاى راستين كنند و دائما آنها را نسبت به واقعيتها شستشوى مغزى دهند، چرا كه بيدار شدن ملّتها بزرگترين دشمن حكومتهاى خودكامه و شيطانى است كه با تمام قوا با آن مبارزه مىكنند! دانشمندان و متعهدان دينى كه خطر فكرى و مكتبى انبيا را تداوم مىبخشند وظيفۀ سنگين در مبارزه با برنامۀ «استخفاف عقول» برعهده دارند كه از مهمترين وظايف آنهاست. (ج ٨٨/٢١.)
يَسْتَخِفَّنَّكَ: (روم/ ٦٠.)[*]
از مادّۀ «خفت» (بر وزن عفّت) به معنى «سبكى و سبك شمردن» است، آيه مىگويد:
«پس تو اى رسول صبر پيشه كن (و از انكار كفار غمگين مباش) كه وعدۀ خدا البته حق و حتمى است و مراقب باش كه مردم بىيقين و ايمان مقام حلم و وقارت را به خفّت و سبكى نكشانند (هرگز نبايد تو را خشمگين و عصبانى كنند)».
وظيفۀ تو بردبارى و تحمل و حوصلۀ هرچه بيشتر و حفظ متانتى كه شايستۀ يك رهبر در برابر اين گونه افراد است، مىباشد، يعنى آنچنان سنگين و پا بر جا باش كه اين افراد نتوانند تو را سبك بشمرند و از جا تكان دهند، در مسيرت استوار و محكم بايست، چرا كه آنها يقين ندارند و تو كانون يقين و ايمانى. (ج ٤٩٠/١٦.)
خِفاف و ثِقال: (توبه/ ٤١.)[**]
«خفاف» جمع «خفيف» و «ثقال» جمع «ثقيل» است و اين دو كلمه مفهوم جامعى دارد كه همه حالات انسان را شامل مىشود. آيه مىفرمايد:
«(همگى بهسوى ميدان جهاد) حركت كنيد، چه سبكبار باشيد چه سنگينبار، و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كنيد...»
[*]فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اَللّٰهِ حَقٌّ وَ لاٰ يَسْتَخِفَّنَّكَ اَلَّذِينَ لاٰ يُوقِنُونَ.روم/ ٦٠.
[**]اِنْفِرُوا خِفٰافاً وَ ثِقٰالاً وَ جٰاهِدُوا بِأَمْوٰالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اَللّٰهِ...توبه/ ٤١.