ضعف و نارسايى از خود نشان مى‌دهند؟! ظاهر اين است كه اين بحثها همه مربوط به انسانهايى است كه تحت تربيت رهبران الهى قرار نگرفته، بلكه به صورت گياهى خودرو پرورش يافته‌اند، نه معلمى و نه راهنمايى، و نه بيدار كننده‌اى داشته‌اند، شهواتشان آزاد و در ميان هوسها غوطه‌ورند.

بديهى است چنين انسانى نه تنها از امكانات فراوان و سرمايه‌هاى عظيم وجود خويش بهره نمى‌گيرد، بلكه با به كار انداختن آنها در مسيرهاى انحرافى و غلط به صورت موجودى خطرناك و سرانجام ناتوان و بينوا در مى‌آيد.

و الّا انسانى كه با استفاده از وجود رهبران الهى و به كار گرفتن انديشه و فكر و قرار گرفتن در مسير حركت تكاملى و حق و عدالت به مرحله «آدميت» گام مى‌نهد و شايسته نام «بنى آدم» مى‌شود، به جايى مى‌رسد كه بجز خدا نبيند، آن‌چنان كه قرآن مى‌گويد:

وَ لَقَدْ كَرَّمْنٰا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْنٰاهُمْ فِي اَلْبَرِّ وَ اَلْبَحْرِ وَ رَزَقْنٰاهُمْ مِنَ اَلطَّيِّبٰاتِ وَ فَضَّلْنٰاهُمْ عَلىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنٰا تَفْضِيلاً.«ما آدمى‌زادگان را گرامى داشتيم و صفحه خشكى و دريا را جولانگاه آنها قرار داديم و از روزيهاى پاكيزه به او بخشيديم و بر بسيارى از مخلوقات خود فضيلت و برترى‌اش داديم» اسراء/ ٧٠. (ج ٢٣٩/٨ تا ٢٤١.)

ان‌ف

آنِفاً:(محمّد/ ١٦.)[*]

از مادّۀ «انف» به معنى «بينى» است (و سپس به اطراف بلند هر چيز اطلاق شده است) و ازآنجا كه بينى در صفحۀ صورت انسان برجستگى خاصى دارد اين كلمه دربارۀ افراد شريف يك قوم به كار مى‌رود، و نيز در مورد زمان مقدم بر زمان حال (نزديكترين وقت گذشته پيش از اين [اكنون، اينك]) اين تعبير به كار رفته، همان گونه كه در آيۀ مورد بحث آمده است. (ج ٤٤٧/٢١.)

[*]وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتّٰى إِذٰا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قٰالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا اَلْعِلْمَ مٰا ذٰا قٰالَ آنِفاً...«گروهى از آنان به سخنانت گوش فرامى‌دهند، امّا هنگامى كه از نزد تو خارج مى‌شوند به كسانى كه خداوند به آنها علم و دانش بخشيده (از روى استهزا) مى‌گويند: اين مرد الآن چه گفت‌؟...» محمّد/ ١٦.