پشتيبان، هم‌عهد و هم‌سوگند»[*]آمده است، بنابراين «جاربِذِي اَلْقُرْبىٰ‌»به معنى «همسايۀ نزديك (خويشاوند)» در مقابل «جار الجنب» (همسايۀ دور - بيگانه - غير خويشاوند) است.

آيۀ مورد بحث، توصيه به نيكى در حق «همسايگان نزديك» مى‌كند. در اين كه منظور از همسايۀ نزديك چيست، مفسران احتمالات مختلفى داده‌اند بعضى معنى آن را همسايگانى كه جنبۀ خويشاوندى دارند دانسته‌اند، ولى اين تفسير با توجه به اين كه در جمله‌هاى سابق از همين آيه اشاره به حقوق خويشاوندان شده، بعيد به نظر مى‌رسد، بلكه منظور همان نزديكى مكانى است، زيرا همسايگان نزديكتر، حقوق و احترام بيشترى دارند، و يا اين كه منظور همسايگانى است كه از نظر مذهبى و دينى با انسان نزديك باشند.

(ج ٣٨٠/٣.)

جاراَلْجُنُبِ‌:(نساء/ ٣٦.)[**]

در مبحث قبل گفتيم كه «جار» به معنى «همسايه» است و با توجه به معنى «جنب»[***](دور، و بيگانه)، در اين صورت «جار الجنب» به همسايۀ دور (بيگانه)، غير خويشاوند اطلاق مى‌شود، در مقابل «جاربِذِي اَلْقُرْبىٰ‌»كه به معنى «همسايۀ نزديك (خويشاوند) است و شرح آن گذشت.

آيۀ مورد بحث، دربارۀ «همسايگان دور» سفارش مى‌كند و همان‌طور كه پيشتر اشاره

(وَ اَلصّٰاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ اِبْنِ اَلسَّبِيلِ وَ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ‌...«... و به پدر و مادر نيكى كنيد و همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان، و «همسايۀ نزديك»، و همسايۀ دور، و دوست و همنشين، و واماندگان در سفر و بردگانى كه مالك آنها هستيد...» نساء/ ٣٦.

[*] واژۀ «جار» در آيۀ ٤٨ سورۀ انفال، به معنى «يار، پشتيبان و فريادرس» آمده است:... وَ إِنِّي جٰارٌ لَكُمْ‌...«(شيطان به مشركان گفت) من يار و پشتيبان شما خواهم بود...» («جار» در جمع: جيران و جيرة و جوار و اجوار است).

[**]... وَ بِالْوٰالِدَيْنِ إِحْسٰاناً وَ بِذِي اَلْقُرْبىٰ وَ اَلْيَتٰامىٰ وَ اَلْمَسٰاكِينِ وَ اَلْجٰارِ ذِي اَلْقُرْبىٰ وَ اَلْجٰارِ اَلْجُنُبِ وَ اَلصّٰاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ اِبْنِ اَلسَّبِيلِ وَ مٰا مَلَكَتْ أَيْمٰانُكُمْ‌...«... و به پدر و مادر نيكى كنيد و همچنين به خويشاوندان و يتيمان و مسكينان، و همسايۀ نزديك و «همسايۀ دور» و دوست و همنشين، و واماندگان در سفر و بردگانى كه مالك آنها هستيد...» نساء/ ٣٦.

[***] رك: به ماده «جنب».