شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧١٧ - خُلَطا (ص/ ٢٤ )
«مفردات» گفته: به معنى «جمع ميان دو چيز يا بيشتر» است، خواه مايع باشند يا جامد و «اختلاط» اعم از «امتزاج» است (زيرا امتزاج معمولا در مايعات گفته مىشود). آيه مىفرمايد:
«زندگى دنيا همانند ابى است كه از اسمان نازل كردهايم كه براثر آن گياهان گوناگون كه مردم و چهار پايان از آن مىخورند مىرويد...» بنابراين، معنى جملۀ: اختلط به نبات الارض، در آيۀ مورد بحث چنين مىشود كه بهوسيلۀ آب باران، گياهان از هر قسم به هم مىآميزند، گياهانى كه به درد انسان مىخورد يا مورد استفاده حيوانات است.
جملۀ فوق اشاره ضمنى به اين حقيقت نيز مىكند كه خداوند از آب باران كه يك نوع و يك حقيقت بيشتر ندارد انواع و اقسام گياهانى را مىروياند كه نيازمنديهاى مختلف انسانها و حيوانات را با مواد غذايى گوناگونشان تأمين مىكنند. (ج ٢٦٥/٨-٢٦٦.)
خُلَطا: (ص/ ٢٤.)[*]
جمع «خليط» (از مادّۀ خلط) به معنى «اشخاص يا امورى است كه با يكديگر مخلوطاند» و به دوست و شريك و همسايه نيز اطلاق مىشود مانند آيۀ مورد بحث كه مىگويد:
«و بسيارى از دوستان[وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ اَلْخُلَطٰاءِ]به يكديگر ستم مىكنند مگر آنها كه ايمان آوردهاند و عمل صالح دارند، اما عدّۀ آنها كم است...» با اين كه ظلم و تعدى مخصوص اينها نيست، اما ذكر خصوص اين گروه يا به خاطر تماسى است كه با هم دارند و در اين تماس خواهناخواه برخوردهايى پيش مىآيد و يا به خاطر آن است كه از آنها انتظار ظلم و ستم نيست.
آرى آنها كه در معاشرت و دوستى حق ديگران را به طور كامل رعايت كنند و كمترين تعدى بر دوستان خود روا ندارند كماند، تنها كسانى مىتوانند حق دوستان و آشنايان را به طور كاملا عادلانه ادا كنند كه از سرمايۀ ايمان و عمل صالح بهرۀ كافى داشته باشند. (ج ٢٤٧/١٩.)
(وَ اَلْأَنْعٰامُ...يونس/٢٤.
[*]... وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ اَلْخُلَطٰاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلىٰ بَعْضٍ إِلاَّ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ وَ قَلِيلٌ مٰا هُمْ...ص/ ٢٤.