شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٣ - جمع (كهف/ ٩٩ )
آيۀ مورد بحث يكى از اسرار «منافقان» را فاش مىكند و اين يكى از رساترين تعبيراتى است كه قرآن دربارۀ ترس و وحشت منافقان و يا بغض و نفرت آنان بيان داشته است و آن، اين كه اگر آنها در كوهها و روى زمين راه فرارى پيدا كنند از ترس يا عداوت از شما دور مىشوند، ولى چون قوم و قبيله، اموال و ثروتى در محيط شما دارند مجبورند دندان بر جگر بگذارند و بمانند! (ج ٤٥٢/٧.)
ج م د
جٰامِدَةً:(نمل/ ٨٨.)[*]
مؤنث «جامد» از مادۀ «جمد و جمود» به معنى «بىحركت و ثابت ماندن چيزى در جايى» است (جمد الماء: آب يخ بست و يا سفت و جامد شد و جمّاد: يخفروش، از همين مادّه است).
آيۀ مورد بحث مىگويد: «گمان مىكنى كوهها جامد و ساكنند، در حالى كه همچون ابر در حركتند». اين تعبير نشان مىدهد، در عين اين كه ظاهرا كوهها ساكنند در واقع در همان حال به سرعت حركت مىكنند (يعنى دو حالت از يك شىء را درآنواحد بيان مىكند). (ج ٥٦٨/١٥.)
ج م ع
جمع: (كهف/ ٩٩.)[**]
به معنى «گرد آوردن و يا گرد آمدن» است و تعبير «جمعناهم جمعا» در آيۀ مورد بحث اشاره به «گرد آوردن» انسانها در صحنۀ قيامت است كه بدون شك احدى از اين قانون مستثنا نيست.
[*]وَ تَرَى اَلْجِبٰالَ تَحْسَبُهٰا جٰامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ اَلسَّحٰابِ...نمل/ ٨٨.
[**]... وَ نُفِخَ فِي اَلصُّورِ فَجَمَعْنٰاهُمْ جَمْعاً.«... (در آن روز) در صور دميده مىشود و ما همه را جمع مىكنيم» كهف/ ٩٩.