شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٣٦ - اولو بقيّه چه كسانى هستند؟ (سور١٧٢٨ هود، آي١٧٢٨ ١١٦)
اولو بقيّه چه كسانى هستند؟ (سورۀ هود، آيۀ ١١٦)[*]
اولو به معنى صاحبان و «بقيّۀ» به معنى باقيمانده است و معمولا اين تعبير در لغت عرب به معنى «اولو الفضل» (صاحبان فضيلت و شخصيت و نيكان و پاكان) گفته مىشود، زيرا انسان معمولا اجناس بهتر و اشياء نفيستر را ذخيره مىكند و نزد او باقى مىماند و بههمينجهت اين كلمه مفهوم نيكى و نفاست را با خود دارد.
و از اين گذشته همواره در ميدان مبارزات اجتماعى، آنها كه ضعيفترند، زودتر از صحنه خارج يا نابود مىشوند و تنها آنها باقى مىمانند كه از نظر تفكر و يا نيروى جسمانى قويترند و به همين دليل باقيماندگان نيرومندانند. بههمينجهت در عرب اين ضرب المثل وجود دارد كه مىگويند: فى الزّوايا خبايا و فى الرّجال بقايا «در زاويهها هنوز مسائل مخفى وجود دارد و در ميان رجال، شخصيّتهايى باقى مانده».
و نيز به همين دليل كلمۀ «بقيه» كه در سه مورد از قرآن مجيد آمده است همين مفهوم را در بر دارد.
در داستان طالوت و جالوت در قرآن مجيد مىخوانيم:
... إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ اَلتّٰابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمّٰا تَرَكَ آلُ مُوسىٰ...
«نشانۀ حقانيت حكومت طالوت اين است كه صندوق عهد بهسوى شما خواهد آمد، همان صندوقى كه يادگارى نفيس خاندان موسى و هارون در آن است و مايۀ آرامش شماست» بقره/ ٢٤٨.
و نيز در داستان شعيب در همين سوره مىخوانيم كه (شعيب) به قومش گفت:
بَقِيَّتُ اَللّٰهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ...«(و بدانيد) آنچه خدا بر شما باقى گذارد و (بركت بخشد) بهتر است، اگر به خدا ايمان داريد» هود/ ٨٦.
و اين كه در پارهاى از تعبيرات نام «بقيّة اللّه» بر مهدى موعود (ع) گذارده شده، نيز
[*]فَلَوْ لاٰ كٰانَ مِنَ اَلْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ اَلْفَسٰادِ فِي اَلْأَرْضِ إِلاّٰ قَلِيلاً مِمَّنْ أَنْجَيْنٰا مِنْهُمْ...«چرا در قرون (و اقوام) قبل از شما دانشمندان صاحب قدرتى نبودند كه از فساد در زمين جلوگيرى كنند، مگر اندكى از آنها كه نجاتشان داديم...» هود/ ١١٦.