شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٩ - (مؤمنون/ ١٠٠ )
و نيز به معنى بيرون آمدن از صف و مقابل حريف ايستادن در ميدان جنگ و به اصطلاح مبارزه كردن آمده است.
و از همينجاست كه اگر شخص براى جنگ آماده شود و به ميدان بيايد، عمل او را «براز» مىگويند و نيز هنگامى كه كسى ديگرى را براى جنگ تن به تن دعوت مىكند مىگويند «مبارز» مىطلبد. (ج ١٧٨/٢، ج ٣٢٥/١٠ و ٣٨٥.)
ب ر ز خ
بَرْزَخٌ:(مؤمنون/ ١٠٠.)[*]
در اصل به معنى چيزى است كه در ميان دو شىء، حايل مىشود و سپس به هر چيزى كه ميان دو امر قرار گيرد «برزخ» گفته شده است و روى همين جهت به عالمى كه ميان دنيا و عالم آخرت قرار گرفته، «برزخ» گفته مىشود.
دليل بر وجود چنين جهانى كه گاهى از آن تعبير به «عالم قبر» و يا «عالم ارواح» مىشود از طريق ادلۀ نقليه است. آيات متعددى از قرآن مجيد داريم كه بعضى ظهور و بعضى صراحت در اين معنى دارد.
آيۀ مورد بحث (مؤمنون/ ١٠٠) ظاهر در وجود چنين عالمى است، هرچند بعضى خواستهاند كلمۀ برزخ را در اين آيه به معنى مانعى براى بازگشت به اين دنيا معرفى كنند و گفتهاند مفهوم آيه اين است كه پشت سر انسان مانعى است كه او را از بازگشت به اين جهان منع مىكند، ولى اين معنى بسيار بعيد به نظر مىرسد، زيرا تعبير به«إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ»(تا روز رستاخيز) دليل بر اين است كه اين برزخ در ميان دنيا و آخرت قرار گرفته، نه ميان انسان و دنيا[**]. (ج ٣١٥/١٤.)
(يَخْفىٰ عَلَى اَللّٰهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ...«روزى كه همۀ آنها آشكار مىشوند و چيزى از آنان از خدا مخفى نمىماند...»(نمونه،ج ٣٨٥/١٠.)
(*)... وَ مِنْ وَرٰائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ.«... و پشت سر آنها برزخى است تا روزى كه بر انگيخته مىشوند» مؤمنون/ ١٠٠.
[**] براى كسب اطلاع بيشتر دربارۀ «عالم برزخ» رجوع شود به تفسير نمونه، جلد ٤٨٣/١٦ و جلد ١١٨/٢٠.