شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٤ - (بقره/ ٩٦ )
نيستند. (ج ٢٢٥/١١-٢٢٦.)
حريص: (توبه/ ١٢٨.)[*]
از مادّۀ «حرص» به معنى «شدت علاقه به چيزى» است.
بخشى از آيات سورۀ توبه به صفات ممتاز پيامبر (ص) كه در تحريك عواطف مردم و جلب احساساتشان اثر عميق دارد اشاره مىكند، از جمله مىفرمايد: «هرگونه ناراحتى و زيان و ضررى به شما برسد براى او سخت ناراحتكننده است» يعنى او نه تنها از ناراحتى شما خشنود نمىشود، بلكه بىتفاوت هم نخواهد بود، او به شدت از رنجهاى شما رنج مىبرد و اگر اصرار بر هدايت شما و جنگهاى طاقتفرساى پرزحمت دارد، آن هم براى نجات شما، براى رهاييتان از چنگال ظلم و ستم و گناه و بدبختى است.
ديگر اين كه «او سخت به هدايت شما علاقهمند است» و به آن عشق مىورزد(حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ).
جالب اين كه در آيۀ مورد بحث به طور مطلق مىگويد: «حريص بر شماست»، در اين جا نه سخنى از هدايت به ميان مىآورد و نه از چيز ديگر، اشاره به اين كه به هرگونه خير و سعادت شما، و به هرگونه پيشرفت و ترقى و خوشبختىتان عشق مىورزد (و به اصطلاح حذف متعلق دليل بر عموم است). (ج ٢٠٧/٨.)
أَحْرَصَ:(بقره/ ٩٦.)[**]
از مادّۀ «حرص» گرفته شده است و در معانى آن سخن گفتهايم.
آيۀ مورد بحث پيرامون حرص شديد يهوديان از خود راضى سخن مىگويد كه آنها در اندوختن مال و ثروت و نيز در قبضه كردن دنيا و انحصار طلبى، حتى از مشركان حريصترند و
[*]لَقَدْ جٰاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مٰا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ.«رسولى از خود شما به سويتان آمد كه رنجهاى شما بر او سخت است و اصرار به (هدايت) شما دارد و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است» توبه/ ١٢٨.
[**]وَ لَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ اَلنّٰاسِ عَلىٰ حَيٰاةٍ وَ مِنَ اَلَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ...«آنها را حريصترين مردم، حتى حريصتر از مشركان بر زندگى (اين دنيا و اندوختن ثروت) خواهى يافت (تا آنجا) كه هريك از آنها دوست دارد هزار سال عمر كند...» بقره/ ٩٦.