شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٠ - براء (زخرف/ ٢٦ )
پاسخ سؤال كنندهاى فرمود:
من انفق شيئا فى غير طاعة اللّه فهو مبذّر و من انفق فى سبيل اللّه فهو مقتصد. «كسى كه در غير راه اطاعت فرمان خدا مالى انفاق كند، تبذيركننده است و كسى كه در راه خدا انفاق كند ميانه روست[١]» و نيز از آن حضرت نقل شده كه روزى دستور داد رطب براى خوردن حاضران بياورند، بعضى رطب را مىخوردند و هستۀ آن را به دور مىافكندند، فرمود: «اين كار را نكنيد كه اين تبذير است و خدا فساد را دوست نمىدارد[٢]».
دقت در مسئله اسراف و تبذير تا آن حد است كه در حديثى مىخوانيم پيامبر (ص) از راهى عبور مىكرد، يكى از يارانش به نام «سعد» مشغول وضو گرفتن بود و آب زياد مىريخت، فرمود: چرا اسراف مىكنى اى سعد! عرض كرد: آيا در آب وضو نيز اسراف است؟ فرمود: نعم و ان كنت على نهر جار. «آرى، هرچند در كنار نهر جارى باشد»[٣](بعضى ميان «اسراف» و «تبذير» تفاوت قايلند، رجوع شود به مادۀ «سرف»). (ج ٨٦/١٢.)
ب ر أ
براء: (زخرف/ ٢٦.)[*]
بر وزن سوار، مصدر و به معنى «تبرّى» و در اصل از مادّه «برء» است و در اين گونه موارد معنى وصفى به طور مؤكد و مبالغه دارد (مانند: زيد عدل) و چون مصدر است، مفرد و جمع، مذكر و مؤنث در آن يكسان است.
گفته شده كه «برء» در اصل داراى دو معنى است، يكى به معنى «آفريدن و ايجاد كردن» است و ديگرى «دور شدن از چيزى» است و بدين معنى «برء» است و آن سلامت از بيمارى است و براء و برىء به معنى نفرت و بيزارى از چيزى است. (ج ٤٢/٢١ با استفاده از فرهنگ لغات قرآن)
(١و٢و٣)به نقل از تفسير صافى، ذيل آيه مورد بحث.
[*]وَ إِذْ قٰالَ إِبْرٰاهِيمُ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ إِنَّنِي بَرٰاءٌ مِمّٰا تَعْبُدُونَ.«به خاطر بياور هنگامى را كه ابراهيم به پدرش (عمويش آزر) و قومش گفت: من از آنچه شما مىپرستيد بيزارم» زخرف/ ٢٦.