شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٨ - جلابيب (احزاب/ ٥٩ )
«اجلاب» به معنى «راندن (به جلو) و حركت دادن با نهيب و فرياد» است و اين كه در بعضى از روايات از «جلب» نهى شده، يا به معنى آن است كه مأمور جمعآورى زكات به هنگامى كه براى گرفتن حق شرعى به چراگاه مىآيد نبايد فرياد بزند و چهارپايان را در چراگاهشان وحشتزده كند، و يا اشاره به مسابقۀ اسب سوارى است كه هيچيك از شركتكنندگان در مسابقه نبايد به مركب ديگرى فرياد زند تا خودش پيشروى كند[١]. به هر حال، آيۀ مورد بحث دربارۀ طرق نفوذ شيطان و اسباب و وسايلى كه در وسوسههاى خود به آن متوسل مىشود، سخن مىگويد. (ج ١٨٣/١٢.)
جلابيب: (احزاب/ ٥٩.)[*]
جمع «جلباب» است. اين واژه به كسر و فتح جيم هر دو قرائت مىشود.
در اين كه منظور از «جلباب» چيست مفسران و ارباب لغت براى آن چند معنى ذكر كردهاند:
١) ملحفه (چادر) و پارچه بزرگى كه از روسرى بلندتر است و سر و گردن و سينهها را مىپوشاند.
٢) مقنعه و خمار (هر دو واژه به كسر اوّل) به معنى روسرى.
٣) پيراهن گشاد[*١].
گرچه اين معانى با هم متفاوتند، ولى قدر مشترك همۀ آنها اين است كه بدن را بهوسيلۀ آن بپوشاند. اما به نظر مىرسد، منظور پوششى است كه از روسرى بزرگتر و از چادر كوچكتر است چنان كه نويسندۀ «لسان العرب» روى آن تكيه كرده است.
به هر حال از آيۀ مورد بحث استفاده مىشود كه حكم «حجاب و پوشش» براى آزاد زنان قبل از اين زمان نازل شده بود، ولى بعضى روى سادهانديشى درست مراقب آن نبودند،
(مىتوانى با صداى خودت تحريك كن( برانگيز) و با سواران و پيادگانت بر آنها نهيب (و صيحه) بزن (هجوم كن)...» اسراء/ ٦٤.
[١] مفردات، راغب و مجمع البيان.
[*]يٰا أَيُّهَا اَلنَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوٰاجِكَ وَ بَنٰاتِكَ وَ نِسٰاءِ اَلْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ...«اى پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو جلبابها (روسريهاى بلند) خود را بر خويشتن فروافكنند...» احزاب/ ٥٩.
(*١) لسان العرب، مجمع البحرين، مفردات راغب، قطر المحيط و تاج العروس.