شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٠ - «جنب» (زمر/ ٥٦ )
دنيا سخن مىگويد و مسلّما كسى كه چنين علاقه فوقالعادهاى به مال و ثروت دارد به هنگام جمعآورى آن ملاحظه مشروع و نامشروع و حلال و حرام را نمىكند و نيز چنين شخصى حقوق الهى آن را اصلا نمىپردازد و يا كم مىگذارد، و نيز چنين كسى حبّ مال تمام قلبش را فراگرفته است و جايى براى ياد خدا در دل او نيست. (ج ٤٦٦/٢٦.)
جنب
اِجْتَنَبُوا:(زمر/ ١٧.)[*]
از «اجتناب» به معنى «دورى كردن از چيزى» است و در اصل از ماده «جنب» گرفته شده كه معانى اجتناب و جانب و تجنّب و جنابت و غيره، استعاره از معناى اصلى همين كلمه است[**]كه شرح آن خواهد آمد.
و امّا آيۀ مورد بحث، سخن از بندگان خاص و حقيقت جوى پروردگار به ميان آورده، مىگويد:
«بشارت باد بر كسانى كه از عبادت طاغوت «اجتناب» كردند و بهسوى خدا بازگشتند» در اين آيۀ: «اجتناب از طاغوت» به معنى: دورى كردن از هرگونه شرك و بتپرستى و هواپرستى و شيطانپرستى و تسليم در برابر حاكمان جبار و سلطه گران ستمكار است. (ج ٤١١/١٩.)
«جنب»: (زمر/ ٥٦.)[***]
در لغت به معنى «پهلو، كناره، ناحيه» است و سپس به هر چيزى كه در كنار چيزى قرار گرفته باشد اطلاق مىشود، همان گونه كه «يمين» و «يسار» به معنى طرف راست و چپ بدن است، سپس به هر چيزى كه در اين ناحيه قرار گيرد يمين و يسار گفته مىشود.
جمع «جنب»، «جنوب»[****]است (پهلوها).
[*]وَ اَلَّذِينَ اِجْتَنَبُوا اَلطّٰاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهٰا وَ أَنٰابُوا إِلَى اَللّٰهِ لَهُمُ اَلْبُشْرىٰ...زمر/. ١٧.
[**] قاموس قرآن، مادّۀ «جنب».
[***]... يٰا حَسْرَتىٰ عَلىٰ مٰا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اَللّٰهِ...«... افسوس بر من از كوتاهيهايى كه در اطاعت فرمان خدا كردم...» زمر/ ٥٦.
[****]تَتَجٰافىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ اَلْمَضٰاجِعِ...«پهلوهايشان از بسترها در دل شب دور مىشود (دور شدن پهلو