شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥٤ - جدل (كهف/ ٥٤ )
اعتبار احاطه كردن جايى است، ولى جدار به اعتبار بر آمدن و بلند شدن و ارتفاع است و بطور كلى ريشۀ اصلى لغت اخير، به معنى «ارتفاع و بلندى» است، مثلا جملۀ: جدرت الجدار. ديوار را بالا بردم كه به اعتبار همين بالا رفتن، جدار گفته شده است[*].
آيات مورد بحث از رعب و وحشت عميق و ريشهدارى كه به افراد بىايمان به هنگام كارزار با مسلمين دست مىدهد، سخن مىگويد، چرا كه آنها از دژ ايمان و توكل بر خدا بيرون هستند و جز در پناه ديوارها و قلعههاى محكم، جرأت جنگ و رويارويى با مؤمنان ندارند و بطور كلى چون آنها از خدا نمىترسند، از همه چيز وحشت دارند مخصوصا از دشمنان مؤمن و مقاوم! (ج ٥٣٢/٢٣ با استفاده از مآخذ ذكر شده)
أَجْدَرُ:(توبه/ ٩٧.)[**]
از «جدار» كه به معنى «ديوار» است گرفته شده، سپس به هر چيز مرتفع و شايسته اطلاق گشته است و به همين مناسبت، اين واژه معمولا به معنى «شايستهتر» استعمال مىشود كه در آيۀ مورد بحث به همين معنى است. (ج ٩٤/٨.)
جدل
جدل: (كهف/ ٥٤.)[***]
به معنى گفتگويى است كه براساس نزاع و تسلط بر ديگرى صورت مىگيرد، و بنابراين «مجادله» به معنى آن است كه دو نفر در برابر هم به جرّ و بحث برخيزند، اين كلمه در اصل - به طورى كه «راغب» مىگويد - از «جدلت الخيل» (طناب را محكم تابيدم) گرفته شده است، گويى كسى كه چنين سخنانى مىگويد مىخواهد طرف مقابل را به زور از افكارش بپيچاند.
(دستهجمعى نمىجنگند جز در دژهاى محكم يا از پشت ديوارها...» حشر/ ١٤.
[*] مفردات، راغب، مادّۀ «جدر».
[**]اَلْأَعْرٰابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفٰاقاً وَ أَجْدَرُ أَلاّٰ يَعْلَمُوا حُدُودَ مٰا أَنْزَلَ اَللّٰهُ عَلىٰ رَسُولِهِ...«عربهاى باديهنشين كفر و نفاقشان شديدتر است و به جهل از حدود (و مرزهاى) آنچه خدا بر پيامبرش نازل كرده، سزاوارترند...» توبه/ ٩٧.
[***]... وَ كٰانَ اَلْإِنْسٰانُ أَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلاً.«... و انسان بيش از هر چيز به جدل مىپردازد» كهف/ ٥٤.