شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٣ - صفات ويژ١٧٢٨ مؤمنان
شدهاند كه نه تنها به انديشههاى باطل و سخنان بىاساس و كارهاى بيهوده دست نمىزنند، بلكه به تعبير قرآن از آن «معرض» و روىگردانند.
سومين صفت مؤمنان راستين كه جنبۀ اجتماعى و مالى دارد آن است كه مىگويد:
«آنها كسانى هستند كه زكات انجام مىدهند[١]» (منظور از «زكات» در اين آيه منحصراً به معنى زكات واجب نيست، زيرا سوره مؤمنون از سورههايى است كه در مكّه نازل شده و در آن هنگام حكم زكات معمولى نازل نشده بود و آنچه در مدينه نازل شد زكات واجب بود، ولى زكات مستحب در شرع اسلام قبلاً نيز بوده است و به عقيدۀ بعضى از مفسران، زكات، قبل از اين كه به صورت يك حكم وجوبى درآيد، مسلمانان موظف بودند مقدارى از مال خود را به نيازمندان بپردازند و اگر بعضى از مفسران مانند فخر رازى و آلوسى در روح المعانى و راغب در مفردات، در اين جا «زكات» را به معنى هرگونه كار نيك و يا تزكيه و پاكسازى روح و جان دانستهاند، بعيد به نظر مىرسد، زيرا در قرآن مجيد هرجا نماز و زكات همراه با هم ذكر مىشود زكات به همان معنى انفاق مالى است و استفاده معنى ديگر نياز به قرينه روشنى دارد كه در اين جا نيست).
چهارمين ويژگى مؤمنان را مسئله پاكدامنى و عفت به طور كامل، و پرهيز از هرگونه آلودگى جنسى قرار داده است و مىگويد:
«آنها كسانى هستند كه فروج خويش را از بىعفتى حفظ مىكنند[٢]» و بعد از آن مىگويد: «مگر نسبت به همسران و كنيزانشان كه در بهرهگيرى از آن هيچگونه ملامت و سرزنش ندارند».
در هشتمين آيۀ سورۀ مورد بحث، به پنجمين و ششمين صفت برجستۀ مؤمنان اشاره كرده و مىفرمايد:
[١]وَ اَلَّذِينَ هُمْ لِلزَّكٰاةِ فٰاعِلُونَ.مؤمنون/ ٤. (در اين آيه «زكات» معنى مصدرى دارد و به همين دليل تعبير «فاعلون» بعد از آن آمده است، اين احتمال را نيز بعضى از مفسران دادهاند كه زكات به همان معنى معروفش يعنى مقدارى از مال مىباشد، در اين صورت فاعلون به معنى «مؤدون» (اداكنندگان) خواهد بود. «آنها كسانى هستند كه زكات ادا مىكنند»).
[٢]وَ اَلَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حٰافِظُونَ.«و آنها كه دامان خود را از آلودگى و بىعفتى حفظ مىكنند» مؤمنون/ ٥.