شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠٣ - حسب (عنكبوت/ ٤ )
٧) فراهم شدن زمينه براى تصفيه مدينه از شر يهود بنى قريظه.
پيامبر اكرم دربارۀ نابودى «احزاب» مىفرمايد:
اللّهمَّ انت منزل الكتاب، سريع الحساب، اهزم الاحزاب اللهمّ اهزمهم و زلزلهم.
«خداوندا! تو نازلكنندۀ كتابى و سريع الحسابى، خودت احزاب را نابود كن، خداوندا! آنها را نابود و متزلزل فرماى[١]» (ج ٢٥٠/١٧ تا ٢٥٢ و ٢٦٣.)
حزن
حزن: (فاطر/ ٣٤.)[*]
بر وزن «عدم» و «حزن» بر وزن «مزد» چنان كه در بسيارى از كتب لغت و تفسير آمده، هر دو به يك معنى است و در اصل به معنى «ناهموارى زمين» است و از آنجا كه غم و اندوه روح انسان را ناهموار مىسازد، اين تعبير در اين معنى بهكاررفتهاست.
در «تاج العروس» از بعضى از علماى ادب نقل شده، هنگامى كه اين كلمه با اعراب رفع و جر به كار مىرود با سكون «ز» تلفظ مىشود، و هنگامى كه به صورت منصوب است با فتح «ز»، البته اين سخن نمىتواند به صورت يك قانون هميشگى در ادبيات عرب باشد، هرچند غالبا چنين است... (ج ٢٦٩/١٨-٢٧٠.)
حسب
حسب: (عنكبوت/ ٤.)[**]
معنى اين واژه به اختلاف حركت سين، متغيّر است:
حسب، يحسب، حسبانا، به معنى «پنداشتن و گمان كردن» و در آيۀ مورد بحث نيز به همين معنى است، مىفرمايد:
[١]بحار الانوار، ج ٢٠٨/٢٠.
[*]وَ قٰالُوا اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ اَلَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا اَلْحَزَنَ...«آنها مىگويند حمد (و ستايش) براى خداوندى است كه اندوه را از ما بر طرف ساخت...» فاطر/ ٣٤.
[**]أَمْ حَسِبَ اَلَّذِينَ يَعْمَلُونَ اَلسَّيِّئٰاتِ أَنْ يَسْبِقُونٰا، سٰاءَ مٰا يَحْكُمُونَ.عنكبوت/ ٤.